izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pozğunlaşmaq felinin Azərbaycan dilindəki mənası, lüğətlərdə verilən qısa izahdan daha geniş və dəqiq şəkildə aşağıdakı kimi təqdim oluna bilər:

Pozğunlaşmaq, əsasən iki əsas mənada işlənir: Birincisi, əxlaqi və mənəvi baxımdan pozğun hala düşmək, əxlaqın pisləşməsi, rəftarın, davranışın xarablaşması mənasını verir. Bu mənada, fərdin əxlaqi dəyərlərdən uzaqlaşması, vicdan azlığı, ədəbsizlik və s. kimi halları əhatə edir. Məsələn: "Uzun müddət ərzində çətinliklər və sınaqlar içində qalan gənc tədricən pozğunlaşdı". Bu cümlədə pozğunlaşmaq sözü, əxlaqi tərəfin pisləşməsini ifadə edir.

İkincisi isə, daha geniş mənada, bir şeyin qaydasının pozulması, pərişan vəziyyətə düşməsi, xarablaşması mənasını ifadə edir. Bu, həm maddi, həm də mənəvi aləmləri əhatə edə bilər. Məsələn, "Ev qəfil başlayan fırtınadan pozğunlaşdı" cümləsində pozğunlaşmaq sözü, evin maddi olaraq xarabalaşmasını ifadə edir. Başqa bir misal olaraq, "Sənədlərin qaydası pozğunlaşmışdı" cümləsini göstərə bilərik. Burada isə, sənədlərin düzgün qaydada olmamasının ifadə olunur. Həmçinin, "Sağlamlığı pozğunlaşdı" cümləsində olduğu kimi, fiziki və ya psixoloji sağlamlıqda yaranan problemlər də ifadə oluna bilər.

Əlavə olaraq, pozğunlaşmaq feli, əsasən tədricən baş verən bir prosesi ifadə edir. Ani baş verən hadisələri ifadə etmək üçün "pozmaq", "xarab etmək" kimi fellər daha uyğun gəlir. "Pozğunlaşmaq" sözü poetik üslubda da işlənərək, daha obrazlı ifadələrə yol aça bilər. Verilən nümunədəki "[Dərviş:] Huşum və bədənim ləmsləşdi, pozğunlaşdı, özümü d..." ifadəsi bunun bariz nümunəsidir. Burada dərvişin həm fiziki, həm də ruhi vəziyyətinin pozulması, qarışıqlıq içində olması ifadə olunur.

Etimioloji baxımdan, "pozğunlaşmaq" sözünün "pozğun" sözündən törəmə olduğunu və "-laşmaq" şəkilçisi ilə prosesi, vəziyyətin dəyişməsini göstərdiyini qeyd etmək lazımdır. "Pozğun" sözü isə kökü "pozmaq" felindən gəlir və nəticədə qeyri-qaydalı, dağılmış, pərişan mənasını verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz