Plebissit [lat. plebiscitum – xalqın qərarı] termini, Roma Respublikasının dövründən qaynaqlanan tarixi bir kökdən yaranmışdır. Plebs latınca "xalq" deməkdir və scitum isə "qərar" mənasını verir. Beləliklə, plebissit, əslində, xalqın bir məsələ ilə bağlı verdiyi rəsmi, bağlayıcı qərar deməkdir. Müasir siyasi leksikonda isə "plebissit" termini ümumxalq səsverməsi, yaxud referendum mənasında işlədilir.
Referendumdan fərqli olaraq, plebissit daha çox müəyyən bir məsələyə dair xalqın iradəsini öyrənmək məqsədi daşıyır. Bu məsələ, dövlətin ərazi bütövlüyü, müstəqillik, konstitusiya dəyişiklikləri və ya digər əhəmiyyətli siyasi məsələlər ola bilər. Referendum isə adətən konstitusiya və ya qanunvericilik aktlarının təsdiqi və ya rədd edilməsi üçün keçirilir. Hər iki halda da, nəticələr hökumətin qərarlarını və siyasətini formalaşdırmaqda mühüm rol oynayır.
Plebissitin məqsədi, xalqın bir məsələyə münasibətini açıq şəkildə ifadə etmək və bu ifadənin siyasi proseslərə təsir göstərməsidir. Lakin, plebissitin bağlayıcı olması hər zaman zəruri deyil. Bəzi hallarda, plebissit nəticələri hökumət üçün məsləhət xarakterli ola bilər, yəni hökumət bu nəticələri nəzərə almaq məcburiyyətində deyil. Ancaq əksər hallarda, xüsusilə də müstəqillik və ya ərazi məsələləri ilə bağlı keçirilən plebissitlər, bağlayıcı xarakter daşıyır və nəticələri qanunvericilikdə öz əksini tapır.
Cümlədə nümunələr:
- Ərazi bütövlüyünün qorunması üçün plebissit keçirildi.
- Yeni konstitusiyanın qəbul olunması ilə bağlı referendumdan fərqli olaraq, bu məsələdə plebissit keçirmək daha məqsədəuyğundur.
- Plebissitin nəticələri müstəqillik yolunda mühüm rol oynadı.
- Hökumət, plebissitin nəticələrini nəzərə alaraq, yeni siyasət yürütdü.