Piyaləgöz sifəti, əsasən, gözün formasını və ölçüsünü ifadə edir. Lüğətlərdəki qısa izah "gözləri iri və girdə" olsa da, daha dəqiq və geniş təsvir vermək mümkündür. Piyaləgözlük, göz bəbəyinin nisbətən böyük, dəyirmi və piyalə formasına bənzər olması ilə səciyyələnir. Bu forma, gözün ağ hissəsinin nisbətən daha az görünməsinə səbəb olur və gözlərə xüsusi bir cazibə və ifadəlilik qatır. Gözün ölçüsünün iri olması, piyalə formasına əlavə olaraq, həmin təsiri daha da gücləndirir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "piyalə" sözünün "kiçik qab, fincan" mənasını daşıdığını görərik. Beləliklə, "piyaləgöz" sözü, gözün formasının piyaləyə bənzəməsini vurğulayır. Bu bənzətmə, həm gözün formasını, həm də ölçüsünü eyni anda ifadə etməyə imkan verir. Sözün poetik və ifadəli olması, onu əsasən bədii ədəbiyyatda, xüsusən də insanın xarici görünüşünü təsvir edən mətnlərdə rast gəlməyimizə səbəb olur.
Misal olaraq verilən "Piyaləgöz qız" ifadəsi, qızın gözə çarpan iri və girdə gözlərinə diqqət çəkir və onun gözəlliyini vurğulayır. "Biri qara dedi, biri alagöz; Bu, ceyrangöz dedi, o, piyaləgöz" misalında isə piyaləgözlük digər göz formaları ilə (qara, alagöz, ceyrangöz) müqayisə edilir, bununla da sözün ifadə etdiyi spesifik göz formasını daha aydın şəkildə göstərir. Piyaləgöz, açıq, parlaq və cazibədar gözləri ifadə edən bir sifət olaraq, ədəbiyyatda müsbət və xoş məna kəsb edir.
Qısaca, "piyaləgöz" sözü yalnız iri və girdə gözləri deyil, bu gözlərin piyalə formasına bənzər xüsusiyyətini, onların yaratdığı estetik təsiri və ifadəliliyini də ehtiva edən daha zəngin bir mənaya malikdir. Bu məna, sözün istifadə olunduğu kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər, ancaq əsas mahiyyətini qoruyub saxlayır.