izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pişto (is. dan. köhn. tapança) – XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan ədəbi dilində geniş yayılmış, hal-hazırda istifadə olunmayan, tapança mənasını verən köhnəlmiş bir sözdür. Danimarka dilindən (pistol) mənşəlidir və Avropa dillərindən türk dillərinə keçmişdir. Terminoloji mənada, hərbi və ya polis lüğətlərində istifadə olunan "tapança" sözünün sinonimi sayıla bilər. Lakin, "tapança" sözü daha ümumidir və müxtəlif növ odlu silahları əhatə edərkən, "pişto" sözü, əsasən, daha kiçik ölçülü, əl tapançalarını ifadə etməkdə istifadə olunurdu.

Ədəbiyyat nümunələrində, "pişto" sözü əsasən güc nümayiş etdirmək, təhdid etmək və ya silahlı qarşıdurma kontekstində işlədilir. Misal üçün, verilən sitatda ("Çıxardın piştovları, hazır olun!") əsgərlərin döyüşə hazır olması və silahlarının dərhal istifadəyə hazır olması vurğulanır. Digər bir misalda ("Mən ömrümdə bir dəfə də pişto atmamışam") isə şəxsin heç vaxt odlu silahdan istifadə etmədiyini bildirir.

Müasir Azərbaycan dilində "pişto" sözü köhnəlmiş sayılır və onun yerinə "tapança" və ya digər uyğun sinonimlər ("tək lüləli tapança", "avtomat", və s.) istifadə olunur. Lakin, tarixi kontekstdə, xüsusilə XIX-XX əsrlərə aid ədəbi mətnləri anlamaq üçün bu sözün mənasını bilmək vacibdir. "Pişto" sözünün istifadəsinin məhz müəyyən bir dövrə məxsus olması, onun dil tarixi və leksik inkişafı baxımından önemli bir göstəricidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz