izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pərizadə (fars. پریزادə) sözü Azərbaycan dilində folklor və şeirdə geniş yayılmış bir epitet olub, əsasən gözəl qadınları təsvir etmək üçün işlənir. Farsca "pəri" (پری) və "-zadə" (-زاده) şəkilçilərindən təşkil olunmuşdur. "Pəri" fars mifologiyasında gözəllik, zəriflik və sehrləri ilə tanınan sehrli varlıq deməkdir. "-zadə" isə "oğul", "qızı" mənasında istifadə olunan bir şəkilçi olub, sözün sonuna əlavə edildikdə "pərinin övladı" mənasını verir. Beləliklə, "pərizadə" sözü mənaca "pərinin qızı" və ya "pərinin övladı" kimi tərcümə edilə bilər, lakin əslində bu bir metafora olub, qadının sanki pərilərdən gəlmiş qədər gözəl və sehrli olduğunu ifadə edir.

Lüğətlərdəki qısa izah bu sözün əsl estetik dəyərini tam əks etdirmir. Çünki "pərizadə" sadəcə gözəllikdən daha artığını ifadə edir. O, həm də qadının zərifliyini, incəliyini, nadir gözəlliyini, sehrli və cazibədar bir aurani təcəssüm etdirir. Sözün fonetikası belə onun ifadə etdiyi gözəlliyi vurğulayır – yumşaq, axıcı və musiqilidir. Bu, sözün şeir və mahnılarda geniş istifadə olunmasının əsas səbəblərindən biridir.

Misal üçün, verilmiş misralarda ("Adam gərək görsün həqqi aradə; Hanı sənin kimi bir pərizadə") "pərizadə" sözü müraciət olunan qadının bənzərsiz gözəlliyini və nadirliyini vurğulayır. Bu, sadəcə bir tərifdən çox, sanki qadının əvəzedilməzliyini, digərlərindən fərqlənməsini ifadə edir. Sözün işlənmə üslubu da kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Məsələn, incə bir tərif kimi və ya qadının gözəlliyinə heyranlığı ifadə etmək üçün ehtiraslı bir tonda işlədilə bilər.

Qısaca, "pərizadə" sözü Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus bir yer tutan, sadəcə gözəllik deyil, sehr, incəlik və nadirlik kimi mənaları özündə birləşdirən zəngin bir epitetdir. Onun fars mənşəli olması və istifadə edildiyi kontekstlər onun semantik dərinliyini və təsir gücünü daha da artırır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz