izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pəhrizkarlıq sözü Azərbaycan dilində "pəhriz" və "-karlıq" şəkilçilərindən əmələ gəlmişdir. "Pəhriz" sözünün farsca mənşəli olduğu düşünülür və "özünü saxlama, qoruma, müəyyən qaydalara riayət etmə" mənalarını ifadə edir. "-karlıq" şəkilçisi isə "kimliyə, keyfiyyətə, vəziyyətə" aidlik bildirir. Beləliklə, "pəhrizkarlıq" sözü ümumi mənada "pəhrizə riayət etmə, pəhrizli həyat tərzi, özünü müəyyən qaydalara bağlama" kimi təfsir edilə bilər.

Lüğətlərdəki qısa izah – "pəhrizini gözləmə, ona riayət etmə" – sözün əsas mənasını ifadə etsə də, daha geniş məna çalarlarını əhatə etmir. Pəhrizkarlıq sadəcə yemək və içkiyə qoyulan məhdudiyyətlərlə məhdudlaşmır. Daha geniş mənada pəhrizkarlıq, insanın həyat tərzinin müəyyən prinsiplər əsasında qurulması, istəklərinə nəzarət etməsi, özünü müəyyən davranış qaydalarına tabe etməsi deməkdir. Bu, həm fiziki sağlamlıq üçün pəhriz tutmağı, həm də mənəvi təmizlik üçün günahlardan uzaq durmağı, hətta sosial əlaqələrdə müəyyən qaydalara riayət etməyi əhatə edə bilər.

Məsələn, "O, pəhrizkarlıqla məşğul idi" cümləsində pəhrizkarlıq, sadəcə qida rejiminə aid deyil, daha geniş həyat tərzinə yönəlmiş bir davranışı ifadə edə bilər. Yaxud "Onun pəhrizkarlığı həyatına müsbət təsir etdi" cümləsində pəhrizkarlıq nəticəsində əldə edilən müsbət dəyişikliklər vurğulanır. Pəhrizkarlığın dini baxımdan, sağlamlıq baxımdan və ya hətta fərdi intizam baxımdan müxtəlif kontekstlərdə işlənməsi mümkündür.

Verilən misalda "Hər iki dünyanın neməti sənətdə, bütün sənətlərin açarı elm və tərbiyədədir" cümləsi pəhrizkarlığın izahı ilə birbaşa əlaqəli deyil. Ancaq bu cümlədə "elm və tərbiyə"nin, yəni özünü inkişaf etdirmənin, "hər iki dünyanın nemətinə" çatmaq üçün vacib olduğu vurğulanır. Bu, pəhrizkarlığın, özünü tənzimləmənin və intizamın həm dünyəvi, həm də axirət həyatında müsbət nəticələr gətirə biləcəyini təxminən olaraq ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz