Periskop [yun. periskopeo – ətrafa baxıram] Örtülü yerdən, sualtı qayıqdan və s.-dən müşahidə aparmaq üçün istifadə olunan optik bir cihazdır. İki güzgünün (və ya prizmanın) müəyyən bucaq altında yerləşdirilməsi sayəsində periskop istifadəçinin gözlərinin səviyyəsindən yuxarıdakı əşyaları görməsinə imkan verir. Bu, istifadəçinin özünü gizlətməli olduğu və ya maneələr səbəbindən birbaşa müşahidənin mümkün olmadığı vəziyyətlərdə xüsusilə faydalıdır.
Periskopun əsas iş prinsipi işıq şüalarının əks olunması qanununa əsaslanır. İşıq şüaları birinci güzgü tərəfindən əks olunaraq ikinci güzgüyə yönəldilir və oradan da müşahidəçinin gözünə çatır. Güzgülərin bucağı və yerləşməsi periskopun müşahidə bucağını və genişliyini müəyyən edir. Müasir periskoplar sadə güzgülərdən əlavə, linzalar, prizmalar və digər optik elementlərdən ibarət ola bilər ki, bu da görüntünün keyfiyyətini yaxşılaşdırır və müşahidə məsafəsini artırır. Bəzi periskoplarda hətta böyütmə funksiyası da mövcuddur.
Periskoplar hərbi texnikada, xüsusilə də sualtı qayıqlarda, tanklarda və digər hərbi vasitələrdə geniş tətbiq olunur. Bundan əlavə, periskoplar sənaye, tikinti və digər sahələrdə də istifadə olunur. Məsələn, yüksək binaların tikintisində, həmçinin çətin ərazilərdə yerləşən obyektlərin müşahidəsində periskopdan istifadə olunur. Həmçinin, tədris məqsədləri üçün sadə periskop modelləri də mövcuddur. Sözün mənşəyindən də göründüyü kimi, "periskop" sözü ətrafa baxmaq, müşahidə etmək mənasını verir və cihazın əsas funksiyasını dəqiq əks etdirir.
Periskopun istifadəsi ilə bağlı cümlələr nümunəsi:
- Sualtı qayıq komandiri periskopdan istifadə edərək düşmən gəmisini müşahidə etdi.
- Tikinti işçiləri yüksək binanın digər tərəfini periskop vasitəsilə müşahidə edirdilər.
- Uşaqlar öz əlləri ilə hazırladıqları sadə periskop vasitəsilə divarın arxasındakıları görə bildilər.