Pasaʒ [fr. passage]: Fransız dilindən keçmiş, əsasən, hər iki tərəfindən dükanlar, mağazalar və ya digər ticarət obyektləri ilə əhatə olunmuş, üstü örtülü, piyada keçidi olan dar və uzun bir yol, qalereya deməkdir. Əvvəllər, xüsusilə Avropa şəhərlərində, binaların arasındakı boşluqlardan yaradılmış bu keçidlər, həm ticarət məqsədləri, həm də insanların bir yerdən digər yerə rahat hərəkət etmələri üçün istifadə olunurdu. Bu gün də bu termin müxtəlif memarlıq üslublarında rast gəlinir, ancaq köhnə pasajların özünəməxsus tarixi və memarlıq əhəmiyyəti daha çoxdur.
Mənasının genişləndirilmiş şərhinə gəldikdə, "pasaj" sözü yalnız fiziki məkana deyil, həm də məcazi mənada istifadə oluna bilər. Məsələn, "kitab pasajı" ifadəsi, kitabın müəyyən bir hissəsini, bəhs etdiyi bir hissəni, ümumi mətnin bir parçasını bildirir. Bu mənada, pasaj müəyyən bir kontekstdə verilmiş məlumatların, fikirlərin və ya hekayələrin qısa, özünəməxsus bir hissəsini ifadə edir.
Cümlə içərisində istifadəsinə nümunələr:
- O, köhnə şəhərin gözəl pasajlarından birindəki qəhvəxanıda oturdu.
- Romanın ən maraqlı pasajı, qəhrəmanın ölümcül qərar verməsi ilə bağlı hissə idi.
- Müəllim dərsdə ədəbiyyat kitabından bir pasaj oxudu.
- Şəhərin mərkəzindəki pasajda müxtəlif əşyalar satan dükanlar sıx yerləşirdi.
- Tarixçi, keçmişin qaranlıq pasajlarını araşdırırdı. (burada "pasaj" tarixin gizli, qaranlıq bir hissəsi mənasında işlənir)
Yekun olaraq, "pasaj" sözü həm konkret, həm də abstrakt mənalarda istifadə olunan çoxmənalı bir sözdür. Onun əsas mənası, hər iki tərəfindən binalarla əhatə olunmuş, üstü örtülü bir yol, lakin geniş mənada, hər hansı bir mətnin, hekayənin və ya hadisənin müəyyən bir hissəsini də bildirə bilər.