Paranoyya (yun. paranoia – dəlilikdən) psixiatriyada sistematik sayıqlamalar (yalançı inamlar) ilə xarakterizə olunan, davamlı və ağır bir psixi pozğunluqdur. Bu sayıqlamalar məntiqi ardıcıllıqla bir-birinə bağlıdır və xəstə onları real hadisələr kimi qəbul edir, onları inkar etmək mümkün deyil. Paranoyyanın əsas xüsusiyyəti, xəstənin öz sayıqlamalarına tam inamı və onları əsaslandırmaq üçün ətrafdakı hadisələri, sözləri, hərəkətləri öz yanlış düşüncələrinə uyğun şəkildə təhrif etməsidir. Bu təhrif olunmuş qavrayış, xəstənin sosial həyatını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır və ətrafındakı insanlarla münasibətlərinə mənfi təsir göstərir.
Paranoyya müxtəlif səbəblərdən, o cümlədən genetik meyllilik, beyin travmaları, ağır stress və ya digər psixi xəstəliklərin nəticəsi olaraq inkişaf edə bilər. Xəstəliyin gedişi fərdi olaraq dəyişir; bəzi hallarda yavaş inkişaf edir və uzun müddət davam edir, digər hallarda isə daha sürətli irəliləyir və daha ağır simptomlarla müşayiət olunur. Paranoyya ilə əlaqədar simptomlar arasında təqib olunma, hədələnmə, sui-qəsd planlaşdırılması, gizli düşmənlərin mövcudluğu barədə düşüncələr, sədaqətsizlik və xəyanət haqqında şübhələr, həmçinin təcavüzkarlıq və ya təcrid olunma meyli yer ala bilər.
Paranoyyanın diaqnozu klinik müayinə, psixiatrik müsahibə və müxtəlif psixoloji testlərin nəticələrinə əsasən qoyulur. Müalicə üsulları əsasən psixoterapiya (məsələn, bilişsel-davranış terapiyası) və dərman müalicəsini (antipsixotik dərmanlar) əhatə edir. Müalicənin effektivliyi xəstəliyin şiddətindən, xəstənin əməkdaşlığından və müalicəyə riayətindən asılıdır. Paranoyyanın müalicə olunmayan hallarda sosial adaptasiya və həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərə biləcəyini unutmaq olmaz. Bu səbəbdən, əgər bu simptomlar müşahidə olunarsa, peşəkar bir mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.