izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Paltartikən sözü Azərbaycan dilində iki əsas mənada işlənir: birincisi, peşə adı olaraq; ikincisi isə sifət kimi.

1. Peşə adı olaraq: "Paltartikən" sözü paltar tikməklə, yəni geyim hazırlamaqla məşğul olan insanı, əsasən də bu sahədə ixtisaslaşmış ustaya, dərziyə istinad edir. Bu mənada söz, paltar tikmə sənətinin bütün sahələrini əhatə edə bilər: ölçü götürməkdən, kəsməkdən, tikməkdən və bəzəməkdən tutmuş, son məhsulun müştəriyə təhvil verilməsinə qədər olan bütün prosesləri özündə birləşdirən peşəkarı ifadə edir. Tarixən bu peşəyə olan ehtiyacın çox olması səbəbindən "paltartikən" sözü həm də müəyyən bir ustalıq səviyyəsini ifadə edirdi. Belə ki, sadəcə evdə öz paltarlarını tikən bir insanı "paltartikən" adlandırmaq düzgün olmazdı.

2. Sifət olaraq: "Paltartikən" sözü "paltar tikməyə aid olan" mənasında da işlənir. Bu mənada o, paltar tikmə prosesi ilə əlaqədar olan alətləri, avadanlıqları və ya materialları təsvir edir. Məsələn, "paltartikən maşın" ifadəsi paltar tikmək üçün istifadə olunan tikiş maşınını bildirir. Bu, sözün geniş mənada paltar tikmə ilə bağlı hər hansı bir əşya, cihaz və ya prosesə aid olduğunu göstərir. "Paltartikən iynə", "paltartikən qayçı", "paltartikən kursları" kimi ifadələr də bu mənanı təsdiq edir.

Etimologiya: "Paltartikən" sözü "paltar" və "tikən" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "Paltar" fars mənşəli olub geyim deməkdir. "Tikən" isə "tikmək" fellərinin iştirakçı hal formasından əmələ gəlmişdir və "tikən" olan, tikməklə məşğul olan mənasını verir. Beləliklə, "paltartikən" sözü "paltar tikən" mənasını tam olaraq əks etdirir.

Cümlədə istifadəsi: "Qədim zamanlardan bəri bacarıqlı paltartikən olaraq tanınırdı." (peşə adı) və ya "Yeni paltartikən maşın aldım." (sifət) misalları sözün hər iki mənasının necə işlədildiyini göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz