Padşahpərəstlik (is. Padşah üsul-idarəsinə tərəfdar olma, onu yeganə dövlət üsulu kimi qəbul etməkdən ibarət mürtəce siyasi cərəyan) termini, özündə monarxik hökumət formasına, yəni padşahın məhdudlaşdırılmamış hakimiyyətinə qeyd-şərtsiz dəstək və tərəfdarlığı əks etdirən mürəkkəb bir siyasi ideologiyanı ifadə edir. Bu ideoloji yanaşma, padşahlığı hər hansı digər idarəetmə formasından (məsələn, respublika, konstitusiya monarxiyası və s.) üstün tutaraq, onun ilahi haqqla, qədim ənənələrlə və ya xalqın təbii iyerarxik quruluşu ilə əsaslandırılmasını nəzərdə tutur.
Padşahpərəstlik, tarixən müxtəlif səbəblərdən ortaya çıxmışdır. Bu səbəblər arasında siyasi sabitliyin təmin olunması, sosial iyerarxiyanın qorunması, güclü mərkəzi hakimiyyətin mövcudluğu və milli birliyin qorunması kimi amillər ön plana çıxır. Lakin, padşahpərəstlik həmçinin, müəyyən təbəqələrin öz mənfəətlərini qorumaq üçün istifadə etdiyi bir vasitə kimi də çıxış edə bilər. Bu baxımdan, padşahpərəstlik həm ictimai-siyasi, həm də iqtisadi amillərin təsiri altında formalaşır.
Terminin etimologiyasına nəzər salsaq, "padşah" sözünün fars mənşəli olduğunu və "hökmdar", "imperator" mənasını verdiyini görərik. "Pərəst" isə "sevgilisini, tərəfdarını" bildirir. Beləliklə, "padşahpərəstlik" termini, sözün əsl mənasında padşahın hakimiyyətinə olan sarsılmaz inamı, onun siyasi ideyalarına və fəaliyyətinə tam dəstəyi ifadə edir.
Müasir siyasi kontekstdə, padşahpərəstlik daha çox tarixi bir fenomen kimi qəbul edilir. Lakin, bəzi ölkələrdə monarxist ideyaların hələ də təsir gücünün olması və bu ideyaların müxtəlif siyasi qruplar tərəfindən istifadə edilməsi mümkündür. Padşahpərəstliyin təzahür formaları və ideoloji məzmunu zaman və məkana görə dəyişə bilsə də, əsas mahiyyəti – padşahın məhdudlaşdırılmamış hakimiyyətinə qeyd-şərtsiz dəstək olmaq – dəyişməz qalır.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Onun padşahpərəstlik ideyaları onu respublikaçıların qəzəbinə səbəb oldu.
- XIX əsrin sonlarında Avropada padşahpərəstlik ideyalarının geniş yayılması müşahidə olunurdu.
- Tarixçilər padşahpərəstliyin yüksəliş və tənəzzül dövrünü təhlil edirlər.