Özündəngetmə sözü Azərbaycan dilində geniş mənada şüurun qısamüddətli itkisini, huşsuzluq halını, hiss və hərəkət qabiliyyətinin müvəqqəti pozulmasını ifadə edir. Lüğətlərdə verilən "hissini, huşunu itirmək; qəşş etmək; ürəkkeçmək" ifadələri bu mənanı əhatə etsə də, tamamilə əhatəli deyildir. Çünki özündəngetmənin səbəbləri və nəticələri daha geniş və mürəkkəb ola bilər.
Etimoloji baxımdan "özündən" əvəzliyi və "getmək" fellərinin birləşməsindən yaranmışdır. "Özündən getmək" ifadəsi "özünü itirmək", "öz nəzarətini itirmək" mənasını da verir. Bu da göstərir ki, söz sadəcə fiziki huşsuzluğu deyil, həm də emosional və ya psixoloji tarazlığın pozulmasını ifadə edə bilər. Məsələn, həddindən artıq qorxu, şok, təəccüb və ya stress nəticəsində bir insan "özündən gedə" bilər. Bu halda huşsuzluq tam olmaya da bilər, ancaq insan ətraf aləmdən uzaqlaşır, adekvat reaksiya verə bilmir.
Praktik istifadədə "özündəngetmə" sözü fərqli kontekstlərdə işlənə bilər:
- Tibbi kontekstdə: Sinir sistemi ilə bağlı problemlər, travma, qanaxma, hipoqlikemiya və s. səbəbindən baş verən huşsuzluq hallarını təsvir etmək üçün.
- Gündəlik danışıq dilində: Həddindən artıq emosional vəziyyətə (məsələn, şiddətli qorxu, kədər, sevinc) görə müvəqqəti olaraq nəzarətini itirən insanı təsvir etmək üçün. Məlumat verməkdən qaçmaq, əhvalatdan qaçıb yüngülləşmək, dəhşətə düşmək hallarında da işlənə bilər. Misal: "O, qəfil hadisəni görəndə özündən getdi." və ya "Qorxudan özündən getdi, heç nə xatırlamır."
Beləliklə, "özündəngetmə" sözü sadəcə huşsuzluq deyil, daha geniş mənada şüur, hiss və hərəkət qabiliyyətində müvəqqəti pozulma, nəzarətin itirilməsi kimi şərh edilməlidir. Kontekstə görə mənası dəqiqləşir.