izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Özündənbəy sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış, ifadəli bir sözdür. İzahlı lüğətlərdə əsasən "özünü böyük göstərməyə çalışan adam" kimi tərif olunsa da, bu tərif sözün bütün məna çalarlarını tam əhatə etmir. Daha dəqiq desək, özüdənbəy özünü həqiqətən olduğundan daha yüksək, daha nüfuzlu, daha varlı, daha bacarıqlı və ya daha əhəmiyyətli göstərməyə çalışan, bunu müxtəlif yollarla – davranışları, danışıq tərzi, geyim tərzi, əşyaları və s. ilə nümayiş etdirən şəxsdir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "özün" və "bəy" komponentlərindən təşkil olunduğunu görərik. "Bəy" sözü türk dillərində yüksək sosial statusu, nüfuzlu mövqeyi olan şəxsi ifadə edir. Beləliklə, "özündənbəy" sözü özünü qeyri-rəsmi olaraq "bəy" elan edən, yəni özünə qeyri-qanuni olaraq yüksək sosial status bəxş edən, bunu isə əslində sahib olmadığı keyfiyyətlərlə sübut etməyə çalışan şəxsi ifadə edir. Bu, sadəcə özünü böyütmək deyil, həm də bu böyütməni ətrafındakılara qəbul etdirmək istəyinin ifadəsidir.

Sözün istifadəsinə nümunələr: "O, özüdənbəy biridir, hər dəfə özünü milyarder kimi aparır." bu cümlədə "özündənbəy" sözü maddi imkanlarını şişirdən birini təsvir edir. "Onun özüdənbəylik davranışları hamını bezdirmişdi." bu cümlədə isə söz özünü əhəmiyyətli göstərmək üçün həddindən artıq səy göstərən birinin davranışına işarə edir. "Hər şeyin üstünə çıxmaq istəyən, özüdənbəy bir adam idi." bu cümlədə isə söz, həddən artıq ambisiyalı və eqoist bir insanı xarakterizə edir.

Ümumiyyətlə, "özündənbəy" sözü mənfi bir konnotasiya daşıyır və özünü yüksək qiymətləndirən, həqiqəti əks etdirməyən iddialarda olan, özünü gerçəkdən daha üstün göstərməyə çalışan şəxslər üçün işlədilir. Söz həm də istehza və ya ironik mənada işlədilə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz