Öynəlik sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "dəfəlik, kərəlik" mənasında izah olunur. Lakin bu izah, sözün bütün imkanlarını əhatə etmir və daha geniş, dəqiq bir şərhin verilməsini tələb edir.
Əslində, "öynəlik" sözü sayı ifadə etməklə yanaşı, təkrarlanan hərəkətin, hadisənin və ya prosesin miqdarını da göstərir. Bu baxımdan, "dəfəlik", "kərəlik" mənaları onun məna çalarlarından yalnız biridir. Daha dəqiq desək, "öynəlik" müəyyən bir hərəkətin, əməlin və ya dozalanmış bir şeyin sayını, məhdudluğunu ifadə edən bir ölçü vahididir. "Dəfəlik" və "kərəlik" sözləri isə daha çox "bir dəfə", "bir kərə" kimi konkret sayı əks etdirir.
"Öynəlik" sözünün kökü türk dillərindəki "öynək" (yumru, top, dəstə) sözü ilə bağlıdır və əşyaların və ya maddələrin sayıla bilən dəstələrini, yığınlarını ifadə edir. Bu baxımdan, "beş öynəlik dərman" ifadəsi "beş dəfə qəbul ediləcək dərman" mənasından daha çox "beş dəstə/qutu dərman" mənasına daha yaxındır. Dərmanın hər bir "öynəliyi" müəyyən miqdarda (məsələn, hər qutuda 10 tablet) ola bilər.
Fərqli cümlələrdə "öynəlik" sözünün necə işləndiyinə misallar:
- Beş öynəlik şəkər aldı. (Beş dəstə/qutu şəkər)
- Dərmanı üç öynəlik içməlidir. (Dərmanı üç dəfə/qəbulda içməlidir. Hər qəbulda olan dərmanın miqdarı ayrıca müəyyən olunmalıdır.)
- O, beş öynəlik yumurta yedi. (O, beş yumurta yedi. Burada "öynəlik" sayı vurğulayır)
- Bu iş üç öynəlikdir. (Bu iş üç mərhələdən/hissədən ibarətdir.)
Yekun olaraq, "öynəlik" sözü "dəfəlik", "kərəlik" mənalarını əhatə etsə də, daha geniş bir məna çalarına malikdir və əşya və ya hadisələrin sayıla bilən dəstələrini, qruplarını ifadə etmək üçün işlədilir. Onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər.