Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "öyəc" sözü ümumiyyətlə "öğəc" sözünün variantı kimi göstərilir və onun mənası "bax öğəc" kimi qısaca ifadə olunur. Lakin bu, sözün zəngin məna çalarlarını tam əks etdirmir. Daha dəqiq və geniş izah üçün "öyəc" və "öğəc" sözlərinin etimologiyasına, fonetik dəyişikliklərinə və müxtəlif kontekstlərdə istifadəsinə nəzər salmaq lazımdır.
"Öyəc" və "öğəc" sözləri, türkcə kökləri olan, "öğütmək", "dağıtmaq", "sındırmaq" kimi mənaları özündə ehtiva edən fel köklərindən törəmişdir. Bu köklərdən yaranan "öğəc" isə əsasən "dağlarda, qayalıq ərazilərdə qırılmış, parçalanmış, iri daş" mənasında işlənir. "Öyəc" isə fonetik dəyişiklik nəticəsində meydana gəlmiş bir variantdır və mənası "öğəc" ilə demək olar ki, eynidir. Hər iki söz əsasən konkret, fiziki bir varlığı, yəni iri, kənarları kəskin daşı ifadə edir.
Lüğətlərdəki "bax öğəc" ifadəsi, sözün mənasının dəqiq təsvirini vermək üçün istifadə olunan bir üsuldur. Lakin "bax" əvəzinə daha konkret və aydın ifadələr işlətmək daha düzgündür. Məsələn: "Öyəc/Öğəc – dağlarda, qayalıq ərazilərdə təbii proseslər nəticəsində qırılıb parçalanmış, kəskin kənarlı, ümumiyyətlə iri ölçülü daş parçasıdır. Kəskin kənarları olduğundan təhlükəli ola bilər. Bəzən, xüsusilə şifahi nitqdə, iri, sərt və kəskin bir şey üçün də metaforik olaraq istifadə oluna bilər."
Cümlə içərisində nümunələr:
- Dağın yamacında böyük bir öyəc görmüşdüm.
- Ayağı öğəcə dəyib yıxıldı.
- Qəzəbindən gözləri öyəc kimi parıldayırdı (metaforik istifadə).
Yekun olaraq, "öyəc" sözü "öğəc" sözünün fonetik variantı olaraq, əsasən kəskin kənarlı, iri ölçülü daş parçası mənasında işlənir. Ancaq kontekstə əsasən, məcazi mənada da istifadə oluna bilər.