Övkələtmək sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış olsa da, lüğətlərdəki "ovuşdurtmaq, ovdurmaq" tərifi tam mənasını əks etdirmir. Daha dəqiq və geniş bir izah təqdim edək.
Etimoloji baxımdan, "övkələtmək" fe'li, "övkələmək" (ovuşdurmaq, ovdurmaq, yüngülcə vurmaq, sığallamaq mənasında) fe'lindən törəmişdir və "-t" əlavəsi vasitəsilə məchul şəkil almışdır. Yəni, hər hansı bir əməlin başqasına etdirilməsini, başqasının özü üçün həmin əməli yerinə yetirməsini bildirir. Sadəcə "ovuşdurmaq" və ya "ovdurmaq"dan fərqli olaraq, "övkələtmək" daha yumşaq, incə bir toxunuşu, hətta məhəbbət, şəfqət ifadəsini də ehtiva edə bilər.
Mənasını daha dəqiq ifadə etmək üçün aşağıdakı nüansları nəzərə almaq lazımdır:
1. Fiziki toxunuş: Bədənin bir hissəsinin, xüsusilə də kürəyin, yüngülcə, ovuşdurma, sığallama, oğurlama hərəkətləri ilə ovuşdurulması. Məsələn, "Körpənin kürəyini övkələtmək" deyəndə anlaşılan şey körpənin kürəyinin yumşaq, incə hərəkətlərlə ovuşdurulmasıdır. Bu zaman "ovuşdurmaq"dan fərqli olaraq, məqsəd yalnız fiziki təmizlik deyil, həm də körpəni sakitləşdirmək, rahatlatmaqdır.
2. Simvolik məna: Bəzən "övkələtmək" sözü məcazi mənada da işlənə bilər. Mütləq fiziki toxunuşu bildirməyə bilər. Məsələn, "Problemini övkələtmək" desək, bu, problemin həlli üçün kiməsə müraciət etmək, kömək istəmək mənasını verə bilər. Burada "övkələtmək" həll olunmaz görünən bir çətinliyin yumşaldılması, rahatlaşdırılması kimi məcazı mənada işlənir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
• Ana körpəsinin kürəyini şəfqətlə övkələtdi.
• Qoca kişinin əlini övkələtməklə onu sakitləşdirməyə çalışdı.
• Çətin vəziyyətdə qaldığı üçün problemni yaxın dostuna övkələtmək qərarına gəldi.
Beləliklə, "övkələtmək" sözü sadəcə fiziki bir hərəkəti deyil, həm də bir hiss və əlaqə tərzi ifadə edən zəngin semantik potensiala malikdir.