izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Öskürüşmək sözü Azərbaycan dilində qarşılıqlı hərəkəti, bir-birinin ardınca öskürməyi, xüsusilə də çoxlu sayda varlığın eyni vaxtda və ya ardıcıl olaraq öskürməsini bildirir. Lüğətlərdə verilən tərif daha çox bu hadisənin ümumi bir təsvirini verməklə kifayətlənir. Halbuki, sözün kontekstdən asılı olaraq bir neçə nüansı var.

Etimalogiyasına nəzər salsaq, "öskürmək" feili "ös" (köhnə türk dillərində "səs" mənasında) və "-kür" (hərəkət bildirən əlavə) şəkilçilərindən əmələ gəlmişdir. Yəni, əslində "səs çıxarmaqla öskürmək" mənasını verir. Bu, "öskürüşmək" sözünün qarşılıqlı formada istifadəsini daha yaxşı izah edir; çünki bir neçə varlıq eyni vaxtda və ya ard-arda səs çıxararaq öskürür.

Sözün istifadəsinə dair nümunələr: "Qoyun sürüsü səhər tezdən öskürüşürdü", "Xəstə uşaqlar bütün gecə öskürüşürdülər", "Qış soyuğu meşədəki heyvanları öskürüşməyə məcbur etmişdi". Göründüyü kimi, "öskürüşmək" sözü həm xəstəlik səbəbindən, həm də soyuq, toz və s. kimi ətraf mühit amilləri nəticəsində baş verən öskürmə hallarını əhatə edir. Bundan başqa, sözün kollektiv bir hərəkəti ifadə etməsi, onun həmişə çoxlu sayda varlıq haqqında istifadə olunmasını zəruri etmir; məsələn, "iki qardaş səhər uzun müddət öskürüşdülər" cümləsi də dil qanunlarına uyğundur.

Beləliklə, "öskürüşmək" sözü sadəcə olaraq bir-birinin ardınca öskürməyi deyil, həm də bir qrupun, bir toplumun eyni vaxtda və ya ardıcıl olaraq öskürməsini, səs çıxararaq öskürməsini, həm də səbəbinə görə fərqlənən öskürmə hallarını (xəstəlik, allergiya və s.) ifadə edən çoxmənalı bir sözdür. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəqiqləşir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz