Öpülmək feili, "öpmək" fellinin məchul növüdür. Mənaca birinin öpülməsi, öpüş qəbul etməsi mənasını verir. Bu, sadəcə fiziki bir hərəkətin passiv ifadəsidir; ancaq ədəbiyyatda, xüsusən də şeir və nəzm əsərlərində bu söz daha metaforik və simvolik mənalar da daşıya bilər. Bayatı nümunəsindəki istifadəsi buna əyani bir sübutdur.
Bayatıda "Dan yeri söküləndə; Zülf üzə töküləndə; Şeh düşmüş gülə bənzər; Ağ üzdən öpüləndə" misralarında "öpülmək" sözü, sadəcə birinin öpülməsi mənasından çıxaraq, daha geniş bir mənzərəni canlandırır. Burada "öpülmək" həm fiziki təması, həm də gözəlliyi, təravəti, təbii gözəlliyi və saflığı ifadə edir. "Şeh düşmüş gülə bənzər; Ağ üzdən öpüləndə" misrasında "öpülmək", təmizlik və gözəlliyin təcəssümü olan bir üzü ifadə edir. Sanki bu öpüş, təbiətin gözəlliyinə, təzəliyə, səhər çiyi ilə bəzənmiş güllərin təravətinə bənzədilir.
Beləliklə, "öpülmək" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Sadə mənası passiv bir hərəkət olsa da, ədəbi dilə daxil olduqda, daha geniş, daha simvolik və poetik mənalar kəsb edə bilər. Sözün etimologiyasına baxdıqda, türk dillərindəki "öp" kökünün "dəyər vermək", "sevmək" kimi mənaları da nəzərə alsaq, "öpülmək" sözünün sevilməyi, qiymətləndirilməyi də ifadə edə biləcəyi qənaətinə gəlmək olar.
Müxtəlif cümlələrdə "öpülmək" sözünün necə işləndiyi nümunələri ilə daha aydın şəkildə göstərmək olar:
- Uşaq anası tərəfindən öpüldü.
- Gülüşü öpülməyə dəyər idi.
- Səhər şeh düşmüş təbiət sanki öpülməyi gözləyirdi.
- Sevgilisi tərəfindən öpülmək onun üçün ən böyük xoşbəxtlik idi.
Bu nümunələr göstərir ki, "öpülmək" sözü həm sadə, həm də metaforik mənalarda işlənə bilər. Mənasının dəqiq müəyyən edilməsi hər zaman kontekstdən asılıdır.