izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Öncüllük sözü, əsasən, bir hadisənin, prosesin və ya fəaliyyətin başqalarından əvvəl baş verməsi, qabaqda olması mənasını ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə "qabaqcıllıq" kimi verilən bu termin daha geniş və dəqiq şəkildə izah edilməlidir. "Qabaqcıllıq" daha ümumi bir anlayışdır, öncüllük isə spesifik bir hadisəyə, vəziyyətə və ya münasibətə aiddir.

Etimoloji baxımdan, "öncü" sözündən törəmə olan "öncüllük", "ön" (qabaq) və "-cü" (işarə edən şəkilçi) və "-lük" (isim bildirən şəkilçi) morfemlərindən ibarətdir. Beləliklə, sözün kökü "qabaqda olma", "əvvəl olma" mənasını ifadə edir. Bu mənada, bir hadisənin başqasından öncə baş verməsi sadəcə vaxt baxımından qabaqda olma demək deyil, həmçinin səbəb-nəticə əlaqəsinə də işarə edə bilər.

Məsələn, "Yüksək məhsuldarlığın əsas öncüllüyü yüksək keyfiyyətli toxumlardır." cümləsində öncüllük, yüksək məhsuldarlığa səbəb olan əsas amili ifadə edir. Yüksək keyfiyyətli toxumlar olmadan yüksək məhsuldarlıq əldə etmək mümkün deyil. Burada sadəcə vaxt ardıcıllığı deyil, səbəb-nəticə münasibəti əsas rol oynayır. Başqa bir nümunə olaraq, "Müvəffəqiyyətin öncüllüyü səbirli çalışmaqdır" cümləsini göstərə bilərik. Burada da səbirli çalışma müvəffəqiyyətə aparan əsas amil kimi göstərilir.

Lakin, öncüllük hər zaman səbəb-nəticə əlaqəsini ifadə etməyə bilər. Bəzi hallarda sadəcə vaxt baxımından qabaqda olan hadisəni ifadə edə bilər. Məsələn, "Konfransın öncüllüyü olaraq seminar keçirildi." cümləsində seminar konfransdan əvvəl keçirilmiş bir hadisəni ifadə edir, amma onun konfrans üçün birbaşa səbəb olduğunu demək olmaz.

Yekun olaraq, "öncüllük" sözü, bir hadisənin başqasından əvvəl baş verməsini, onun başqasına səbəb olmasını və ya sadəcə vaxt baxımından qabaqda olmasını ifadə edə bilən çoxmənalı bir termindir. Mənasının dəqiq anlaşılması cümlənin kontekstindən asılıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz