Ozanlıq sözü, Azərbaycan dilində əsasən ozanın peşəsini və ya fəaliyyətini ifadə edir. Lakin bu tərif, sözün zəngin mənasını tam əhatə etmir. Ozanlıq sadəcə musiqi ifa etmək və ya şeir oxumaq deyil, daha geniş bir mədəni-ictimai fenomendir.
Etimoloji baxımdan, "ozan" sözünün mənşəyi mübahisəlidir. Bəzi tədqiqatçılar onu türk dillərinin qədim təbəqəsinə aid edərək, "bilən", "bacaran", "ustad" kimi mənaları irəli sürürlər. Başqa bir fikrə görə isə, farsca kökləri ola bilər. Hər halda, "ozan" sözü sadəcə bir musiqiçini deyil, həm də ədəbiyyat, tarix və ictimai həyat haqqında geniş biliyə malik olan, xalqın ədəbiyyatını və tarixini qoruyub saxlayan, onu gələcək nəsillərə ötürən bir şəxsiyyəti ifadə edirdi.
Ozanlıq, aşıqlıqla müqayisədə daha geniş məna kəsb edir. Aşıqlıq əsasən musiqi, şeir və rəqs elementlərini özündə birləşdirən bir sənət növüdürsə, ozanlıq bununla yanaşı, tarixi hadisələri, əfsanələri, atalar sözlərini, məsəlləri və digər xalq yaradıcılığını da özündə əks etdirən daha mürəkkəb və çoxşaxəli bir fəaliyyətdir. Ozanlar sadəcə əyləndirmir, həm də xalqı maarifləndirir, milli şüuru qoruyur, mənəvi dəyərləri təbliğ edirdilər. Onlar həm də müəyyən ictimai və siyasi rol oynayırdılar, xalqın səsini hakimiyyətə çatdırırdılar.
Müasir dövrdə "ozanlıq" termini əsasən tarixi bir kontekstdə işlənir, lakin ədəbiyyatda və mədəniyyət araşdırmalarında hələ də öz əhəmiyyətini qoruyub saxlayır. Məsələn, "Ozanlığın tarixi", "Ozanların yaradıcılığı" kimi ifadələr tez-tez rast gəlinir. Həmçinin, müasir bəzi sənətkarlar da öz fəaliyyətlərini "ozanlıq" termini ilə ifadə edərək, tarixi ənənələri davam etdirməyə çalışırlar.
Qısacası, "ozanlıq" sadəcə bir peşə deyil, milli mədəniyyətin ayrılmaz tərkib hissəsi, tarixin və xalq yaradıcılığının qoruyucusu, zamanın sınağından keçmiş qədim bir sənətdir.