Ozanlamaq (f., köhn.) Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında yer alan, əsasən köhnəlmiş sayılan bir feldir. Lüğətlərdə "uzunçuluq etmək, çərənçilik etmək" kimi tərifini tapırıq. Lakin bu tərif, sözün ifadə etdiyi mənanın bütün incəliklərini əks etdirmir. Daha dəqiq ifadə etmək üçün "ozanlamaq" sözünün kontekstə bağlı olaraq bir neçə məna çalarını nəzərə almaq lazımdır.
Birincisi, sözün əsas mənası söhbəti uzatmaq, yalan danışmaq, boş-boş danışmaq kimi başa düşülə bilər. Bu mənada, "ozanlamaq" həm də əsassız, əhəmiyyətsiz mövzuları genişləndirmək, söhbəti lazımsız şəkildə uzatmaq kimi qəbul edilə bilər. Məsələn, "O, saatlarla heç bir məna kəsb etməyən hekayələr danışaraq, özünü ozanlayırdı." cümləsində bu məna aydın görünür.
İkincisi, "ozanlamaq" sözü bəzən böyüdüb-göyəltmək, həqiqəti əks etdirməyən şəkildə təsvir etmək mənasında işlənə bilər. Bu isə "çərənçilik etmək" tərifinə daha yaxındır. Bu mənada söz, hadisələri şişirdərək təqdim etməyi, onları həqiqətdən daha böyük və əhəmiyyətli göstərməyi ifadə edir. Misal üçün: "O, öz nailiyyətlərini ozanlayaraq, həqiqəti gizlətdiyini düşünmürdü." Bu cümlədə "ozanlamaq" gerçəkliyi təhrif etmək mənasında işlənmişdir.
Üçüncüsü, tarixi kontekstdə, "ozanlamaq" sözü ozanlar tərəfindən uzun-uzun dastanlar söyləmək mənasında da istifadə oluna bilər. Ancaq bu mənada söz daha çox poetik bir məna daşıyır və mənfi bir konnotasiya kəsb etmir. Bu isə sözün mənasının zaman və kontekstdən asılı olaraq dəyişdiyini göstərir.
Sözün etimologiyasına gəldikdə, "ozan" sözündən törəmə olduğuna görə, "ozanlamaq" həm də ozanların ifadə tərzinə, xüsusən də uzun və bəzən təkrarlanan ifadələrə istinad edə bilər. Bu mənada "ozanlamaq" həm tərifləyici, həm də tənqidi bir məna daşıya bilər.
Nəticə olaraq, "ozanlamaq" sözü sadəcə "uzunçuluq etmək" və ya "çərənçilik etmək" kimi qısa bir təriflə əhatə olunmayan, daha çox məna çaları olan bir sözdür. Onun mənası hər zaman kontekstdən asılı olaraq dəyişir və həm müsbət, həm də mənfi konnotasiyalarla işlənə bilər. Ona görə də, sözün düzgün anlaşılması üçün cümlənin ümumi məzmununu nəzərə almaq vacibdir.