izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Oydurmaq sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında mühüm yer tutur və icbari mənada "oyuq açmaq, qazmaq" kimi sadə bir tərifə sığmayan daha geniş bir məna spektrinə malikdir. Əsas mənası, fiziki olaraq torpaqda, daşda və ya digər bərk materiallarda deşik, çuxur, oyuq açmaq hərəkətini ifadə etsə də, metaforik mənalarda da geniş istifadə olunur.

Etimoloji baxımdan, "oymaq" felindən törəmişdir və kökü "oy-" həmçinin "oynaq", "oynaşmaq" kimi sözlərdə də görünür, hərəkət, qazıntı, dəyişiklik fikrini ifadə edir. Bu etimoloji kök, "oydurmaq" felinin hərəkətin intensivliyi, dərinliyi və ya məqsədyönlümü üzərində də vurğu edir. Sadəcə "qazmaq"dan fərqli olaraq, "oydurmaq" daha dəqiq bir şəkildə istənilən ölçüdə və formada bir boşluq yaratmaq məqsədini ifadə edir.

Məsələn, "Daşdan bir oyuq oydurdum" cümləsində konkret bir hərəkət, "Yuxusuz gecələr mənim ruhumda dərin oyuqlar oydumuşdu" cümləsində isə metaforik mənada, ruh halının dərin dəyişikliyini və iz buraxan təsirləri ifadə edir. Birinci halda fiziki, ikinci halda isə mənəvi bir oyuğun yaranması təsvir olunur.

Beləliklə, "oydurmaq" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir. Lakin əsasında həmişə bir şeyin içərisində boşluq, dəlik yaranması fikri durur. Bu boşluq fiziki ola bilər (torpaqda, ağacda, metalda), ya da mənəvi (ruhda, xatirələrdə, qəlbdə). Hər iki halda da "oydurmaq" sözü həmin boşluğun yaradılması prosesini, həmin prosesin intensivliyini və nəticəsini ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz