Oydurma sözü, "oydurmaq" feliindən törəmiş bir isimdir. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində ümumiyyətlə "uydurma", "xəyal məhsulu", "yalan", "əsassız iddia" kimi mənalarda izah olunsa da, bu izah kifayət qədər geniş deyil və sözün bütün imkanlarını əhatə etmir.
Daha dəqiq və geniş şəkildə izah etmək üçün "oydurmaq" felinin kökünə nəzər salmaq lazımdır. "Oydurmaq" bir şeyin əslində olmayan, yəni reallıqda mövcud olmayan, yaxud da sübut olunmamış bir halda, yaradılması, ixtira edilməsi mənasını verir. Beləliklə, "oydurma" sözü aşağıdakı mənaları əhatə edir:
1. Uydurma hekayə, nağıl, əfsanə: Reallıq əsasında deyil, xəyal gücü, fantaziya ilə yaradılmış hekayələr, nağıllar, əfsanələr. Məsələn: "Uşaqlara oydurma nağıllar danışdı." Bu mənada, "oydurma" sözü mənfi bir konotosiyanı ifadə etməyə bilər; əksinə, əyləncəli və maraqlı bir məzmuna işarə edə bilər.
2. Uydurma fakt, məlumat, iddia: Əsassız, sübut olunmamış, yalan, saxta faktlar, məlumatlar və ya iddialar. Məsələn: "Onun dedikləri tamamilə oydurma idi." Bu mənada, "oydurma" sözü mənfi bir məna daşıyır və aldatma, saxtakarlıq mənasını bildirə bilər.
3. Uydurma ad, ləqəb: Əslində olmayan, ixtira edilmiş ad və ya ləqəb. Məsələn: "Qəhrəmana oydurma bir ad vermişdilər." Bu mənada, "oydurma" sözü yaradıcı bir prosesi ifadə edir.
4. Uydurma səbəb, bəhanə: Əslində olmayan, yalan bir səbəb və ya bəhanə. Məsələn: "O, oydurma səbəblərlə işə gəlmədi." Bu mənada da "oydurma" sözü mənfi bir kontekstdə istifadə olunur.
Beləliklə, "oydurma" sözü kontekstdən asılı olaraq müxtəlif mənalarda işlənə bilər. Sözün mənfi və ya müsbət məna kəsb etməsi tamamilə cümlənin ümumi kontekstindən asılıdır. Lüğətlərdə sadəcə olaraq "uydurma" kimi qeyd edilməsi sözün zəngin leksik məzmununu tam əks etdirmir.