Ovuclanmaq (məch.) – Ovuc içərisinə sığdırılacaq qədər az miqdarda olmaq; əlin ovucuna sığacaq qədər toplanmaq, yığılmaq; azlıq, kiçiklik mənasında işlənir.
Etimologiya: Söz "ovuc" kökünə "-lanmaq" məsdəri əlavə edilməsi ilə əmələ gəlmişdir. "Ovuc" sözü türk dillərində geniş yayılmış bir sözdür və əlin içi mənasını verir. "-lanmaq" isə fəaliyyət, hal və ya vəziyyət bildirən məsdər şəkilçisidir. Beləliklə, "ovuclanmaq" sözü əslində "ovuca sığmaq, ovuc dolusu olmaq" kimi bir mənanı ifadə edir, amma məcaz mənasında istifadə edildiyi hallarda miqdarın azlığını vurğulayır.
Sinonimlər: Sözün sinonimləri kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Məsələn, azlıq mənasında "azalmaq", "əzilmək", "sığmaq" sözləri sinonim kimi istifadə oluna bilər. Kiçiklik mənasında isə "cırtdanlaşmaq", "minyatürləşmək" (məcaz mənada) sinonim ola bilər. Lakin bu sinonimlər tam məna uyğunluğu təmin etməyə bilər.
İstifadə nümunələri:
- Qazanc ovuclanmışdı, həftənin sonuna çatmaq üçün əlavə iş axtarmaq lazım idi. (Azlıq mənasında)
- Ümidləri ovuclanmış, ruhdan düşmüşdü. (Azlıq, tükənmək mənasında)
- Çiyələklər səbətə ovuclanmışdı, daha yığmağa ehtiyac yox idi. (Toplanmaq, yığılmaq mənasında)
- Kənddəki evlər ovuclanmışdı, hamı şəhərə köçmüşdü. (Azalmaq, kiçilmək mənasında - məcaz mənada)
Qeyd: Söz əsasən məcaz mənada işlədilir və həmişə əlin ovucuna sığmaq kimi birbaşa mənasını verməz. Kontekstdən asılı olaraq miqdarın azlığını, azalmasını, kiçilməsini ifadə edir.