izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ovsarlanma sözü "ovsarlanmaq" fellərinin məsdər forması olub, əsasən iki əsas mənada işlənir. Birinci və əsas mənası hər hansı bir şeyə, hadisəyə, vəziyyətə və ya şəxsə qarşı güclü bir qorxu, dəhşət, qorxulu bir vəziyyətə düşmək, qorxudan titrəmək və ya səssiz qalmaqdır. Bu mənada ovsarlanma, birdən-birə baş verən və güclü təsir bağışlayan bir vəziyyəti ifadə edir. Məsələn, "Qaranlıq meşədə qəfil eşidilən səsdən ovsarlanma baş verdi." cümləsində ovsarlanma, gözlənilməz bir səsdən yaranan dəhşəti və qorxunu ifadə edir.

İkinci mənası isə daha geniş və metaforik olaraq, hər hansı bir hadisənin, vəziyyətin və ya şəxsin təsiri altında qalmaq, sarsılmaq, ruhdan düşmək, cəsarətin qırılmasıdır. Bu mənada ovsarlanma, yalnız qorxu ilə deyil, həm də ümidsizliyə, məyusluğa və ya gücsüzlüyə səbəb olan amillərlə əlaqələndirilə bilər. Məsələn, "Müharibənin dəhşətləri onu tamamilə ovsarlandırdı." cümləsində ovsarlanma, müharibənin yaratdığı dəhşət və ümidsizliyin insanı ruhdan salması anlamını verir. Bu mənada ovsarlanma, daha uzun müddətli və daxili bir təsiri ifadə edir.

Etimalogiyasına gəldikdə, "ovsarlanmaq" feli, türk dillərində geniş yayılmış "ovsar" kökünə dayanır. "Ovsar" sözü köhnə türk dillərində "qorxu", "dəhşət", "qorxu hissi" mənalarında işlənmişdir. Bu kökün tərkibindəki "ov" hissəsi, həmçinin "təlaş", "qorxu", "qüvvət" kimi mənaları da ifadə edə bilir. "Lanmaq" əlavəsinin isə fe'l törətmə funksiyası vardır və prosesi, vəziyyəti ifadə edir. Beləliklə, "ovsarlanmaq" sözü etimoloji olaraq "qorxu hissinə qapılmaq", "qorxudan titrəmək", "dəhşətə gəlmək" mənalarını özündə birləşdirir.

Ovsarlanma sözü, həm obyektiv, həm də subyektiv olaraq işlənə bilər. Obyektiv olaraq, konkret bir hadisənin yaratdığı təsiri, subyektiv olaraq isə bir şəxsin daxili vəziyyətini ifadə edə bilər. Cümlə quruluşunda əsasən isim kimi işlənir və ona "güclü", "dərin", "qısa", "uzun", kimi sifətlər əlavə edilərək mənası daha da dəqiqləşdirilə bilər. Məsələn: "Güclü ovsarlanma", "Qısa bir ovsarlanma", "Dərin ovsarlanma" kimi.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz