Olunma: "Olunmaq" fellərinin məsdər formasından törəmiş isimdir. Lüğətlərdə sadəcə "olunmaq" feli ilə bağlı olduğu qeyd olunsa da, mənasını daha ətraflı və dəqiq şəkildə izah etmək mümkündür. "Olunma" sözü, bir şeyin və ya halın meydana gəlməsi, yaranması, əmələ gəlməsi, baş verməsi, mövcud olması prosesini və ya nəticəsini bildirir. Bu proses təbii olaraq baş verə bilər, yaxud süni, məqsədyönlü fəaliyyətin nəticəsi ola bilər.
Mənşəyi: Sözün mənşəyi qədim türk dillərinə gedib çıxır. "Ol-" kökü geniş məna kəsb edərək, varlığın, yaranmanın, olma halının əsasını təşkil edir. "-unma" isə isim şəkilçisidir, feli isim halına çevirir və prosesi, vəziyyəti bildirir. Bu baxımdan "olunma" sözü, leksik mənası ilə yanaşı, morfoloji quruluşu ilə də maraqlıdır.
Fərqli cümlələrdə işlənməsi: "Olunma" sözü müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalar daşıya bilər. Məsələn:
- Təbii hadisələr: "Dağların olunması milyon illər çəkib." (Yer üzündə dağların əmələ gəlmə prosesi)
- Süni proseslər: "Yeni evin olunması üçün uzun müddət çalışdılar." (Evin tikilməsi, yaradılması prosesi)
- Abstrakt anlayışlar: "Sülhün olunması üçün səylər göstərilir." (Sülhün əldə edilməsi, qurulması prosesi)
- Hal və vəziyyətlər: "Xəstəliyin olunması qaçılmaz idi." (Xəstəliyin meydana gəlməsi, baş verməsi)
Beləliklə, "olunma" sözü sadəcə "olunmaq" feli ilə məhdudlaşmayan, daha geniş və çoxşaxəli bir məna kəsb edir. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilsə də, əsasında hər zaman bir şeyin yaranması, əmələ gəlməsi, baş verməsi və ya var olması ideyası durur. Bu sözün, elmi, ədəbi və gündəlik nitqdə istifadəsinə rast gəlmək olar.