Oxutdurmaq sözü "oxumaq" fellindən törəmə bir feildir və "kiməsə nəyisə oxutdurmaq" mənasını verir. Bu, birbaşa əmr və ya xahiş ifadə etmir; əksinə, başqasının vasitəsilə bir işin görülməsi üçün təşəbbüs göstərməyi, bir başqasını oxumağa məcbur etməyi deyil, oxumağı istəməyi ifadə edir. "Oxutdurmaq"da dolaylı əmr və ya istək vardır. Oxumaq əməlinin digər bir şəxs tərəfindən yerinə yetirilməsini istəmə, təşkil etmə və ya təmin etmə fikrini əks etdirir.
Fərqli cümlələrdə istifadəsinə nümunələr:
- Müəllim şagirdə mətnə oxutdurdu. (Müəllim şagirdi mətnə oxumağa yönəltdi, istədi.)
- O, məktubu qardaşına oxutdurdu. (Oxu bacarığı olan qardaşına məktubu oxumağı tapşırdı, istədi.)
- Ana uşağına nağıl oxutdurdu. (Ana uşağa nağıl oxumaq üçün birini tapdı və ya xahiş etdi.)
- Yazdığı şeiri dostlarına oxutdurmaq istədi. (Dostlarının rəyini öyrənmək üçün, şeirini onlara oxutmağı istədi.)
Sözün etimologiyasına baxsaq, "oxu-" kökü qədim türk dillərindən gəlir və "oxumaq" feili ilə birbaşa əlaqəlidir. "-t-" əlavəsi vasitəçilik mənasını ifadə edir (bir başqasının vasitəsilə iş görülməsi), "-dur-" isə məqsəd və ya nəticəni vurğulayır. "-maq" isə feil şəkilçisidir.
Beləliklə, "oxutdurmaq" sözü sadəcə "oxumağı təmin etmək" mənasından daha geniş bir məna daşıyır. Bu, bir məqsəd üçün digər bir şəxsi oxumağa təşviq etməyi, təşkil etməyi və ya təmin etməyi əhatə edir. Həm də, oxunan mətnin məzmunundan asılı olaraq, müəyyən bir hissi və ya məqsədi (məsələn, məlumat vermək, əyləndirmək, rəy almaq) əks etdirə bilər.