Oxşəkillilik sözü, Azərbaycan dilində geniş mənada "bir-birinə oxşar formalı olma xüsusiyyəti" deməkdir. Lüğətlərdə sadəcə "oxşəkilli şeyin forması; oxvarilik" kimi qısa şəkildə izah olunsa da, bu izah sözün əhatə etdiyi mənaların tamlığını əks etdirmir. Oxşəkillilik, sadəcə formal oxşarlıqdan kənara çıxaraq, bənzərlik, müqayisə və analoji əlaqələrə də işarə edə bilər.
Etimalogiyasına nəzər salsaq, "oxşəkillik" sözü "oxşar" və "-lik" şəkilçisindən əmələ gəlmişdir. "Oxşar" sözü öz növbəsində, kökü qədim türk dillərində olan və "bənzər, eyniləşdirilə bilən" mənalarını ifadə edən bir kökdən törəyir. "-lik" şəkilçisi isə isim yaradan bir şəkilçi olub, "oxşar" sifətinin isim halını yaradır və oxşarlıq xüsusiyyətini bildirir.
Oxşəkillik anlayışı müxtəlif sahələrdə müxtəlif kontekstlərdə işlədilə bilər. Məsələn:
- Biologiyada: İki növün morfoloji oxşarlığı (oxşəkillilik) onların filogenetik əlaqəsini göstərə bilər, lakin həmişə bu belə olmur. Homologiya və analoji kimi anlayışlar oxşəkilliyin səbəblərini izah etməyə kömək edir.
- Sənətdə: Bir rəssamın əsərlərindəki oxşəkillik onun üslubunu və yaradıcılıq prinsiplərini əks etdirə bilər. Mimikrinin təzahürü də oxşəkillik nümunəsidir.
- Texnikada: Mexanizmlərdəki oxşəkillik onların iş prinsiplərinin və funksiyalarının oxşarlığını göstərə bilər.
- Dilçilikdə: Sözlərin fonetik oxşarlığı (oxşəkilliyi) onların etimoloji əlaqəsini göstərə bilər, ya da sadəcə təsadüfi bir hadisə ola bilər.
Beləliklə, "oxşəkillik" sadəcə formal bənzərlik deyil, daha geniş bir anlayışdır ki, bu anlayış müxtəlif sahələrdə müxtəlif cür tətbiq oluna bilir və kontekstdən asılı olaraq dəqiq mənası müəyyən edilir. Qısa olaraq, oxşəkillik, iki və ya daha çox şey arasındakı görünüş, forma, quruluş, funksiya və ya digər xüsusiyyətlərdəki bənzərlik dərəcəsini bildirir.