Oxşanma sözü "oxşamaq" felindən törəmiş bir isimdir. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində sadəcə "oxşanmaq"dan törəmə kimi qeyd olunsa da, mənasını daha geniş və dəqiq şəkildə izah etmək mümkündür. Oxşanma, iki və ya daha çox şey, hadisə və ya anlayış arasında görünən və ya gizli bənzərlik, müəyyən əlamətlərin və xüsusiyyətlərin oxşarlığı deməkdir. Bu oxşarlıq, həm görünüş, həm də mahiyyət baxımından ola bilər.
Oxşanmanın dərəcəsi müxtəlif ola bilər: tam oxşanma (ikizlik kimi), qismən oxşanma (bənzərlik, analoji) və ya uzaqdan oxşanma (metafora, alleqoriya kimi ədəbi vasitələrdəki oxşarlıqlar). Məsələn, iki insanın üz cizgilərinin oxşanması tam oxşanma, iki fərqli çiçəyin rənginin oxşarlığı qismən oxşanma, qəhrəmanın xarakterinin bir heyvanla müqayisəsi isə uzaqdan oxşanmaya misal ola bilər.
Oxşanma sözü müxtəlif kontekstlərdə istifadə oluna bilər. Elmi kontekstlərdə, oxşama əsasında müqayisələr aparılır, modellər qurulur, təsnifatlar aparılır. Məsələn, "İki növ bitkinin genetik oxşanması araşdırıldı" cümləsində olduğu kimi. Ədəbiyyatda isə oxşanma bədii təsvir vasitəsi kimi istifadə olunur, metaforalar, alleqoriyalar oxşama əsaslanır. Məsələn, "Onun ürəyi daş kimi sərt idi" cümləsində ürəyin sərtliyi ilə daşın sərtliyi arasında oxşanma vardır.
Gündəlik danışıqda isə oxşanma daha sadə formada istifadə olunur, iki və ya daha çox varlığın müəyyən xüsusiyyətlərinin bənzərliyini ifadə etmək üçün. Məsələn, "Qardaşının xarakterinə oxşayırdı" və ya "Hava bu gün dünənki hava ilə oxşayır" cümlələrində olduğu kimi.
Nəticə olaraq, "oxşanma" sadəcə "oxşamaq"dan törəmə deyil, daha geniş məna spektrinə malik bir sözdür və müxtəlif sahələrdə, müxtəlif kontekstlərdə, müxtəlif dərəcələrdə işlənən bir termindir. Onun daha dəqiq anlaşılması üçün kontekstin nəzərə alınması vacibdir.