Oxşamaq₂ (f.) Bu söz, əsasən, nəvazişkar, sevgi və məhəbbət dolu bir hərəkət, davranış və ya ifadəni bildirir. Lüğətdəki "nəvaziş etmək, öz sevgisini, riqqətini ifadə etmək; nazlamaq" ifadəsi sözün əsas mənasını əhatə etsə də, daha geniş və dəqiq bir izah verə bilərik.
Oxşamaq, fiziki olaraq toxunma, qucaqlama, saç oxşamaq kimi hərəkətlərlə yanaşı, sözlərlə və ya davranışlarla da ifadə oluna bilər. Məsələn, birinin kədərini bölüşmək, onu təsəlli etmək, yaxud xoş sözlərlə səslənmək də oxşamaq kimi qəbul edilə bilər. Beləliklə, oxşamaq sadəcə bir fiziki hərəkətdən daha çox, şəfqət, məhəbbət, qayğı və diqqətin ifadəsidir.
Sözün mənşəyi ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur, lakin "oxşaymaq" felindən törəmə olduğu ehtimal olunur. "Oxşaymaq" sözünün əsas mənası "bənzəmək" olsa da, bu kontekstdə "oxşamaq₂" "bənzətmək" mənasında deyil, sevgi və qayğı nümayiş etdirmək mənasında işlənir. Bu, mənasal inkişafın gözəl bir nümunəsidir.
Müxtəlif cümlələrdə necə işləndiyinə dair nümunələr:
- Ana körpəsini qucağına alıb oxşamağa başladı.
- Qoca kişi əlini nəvəsinin başına qoyub oxşadı.
- Müəllim tələbəni oxşayaraq onu təsəlli etdi.
- Şirin sözlərlə oxşayaraq onu sakitləşdirməyə çalışdı.
Gördüyümüz kimi, "oxşamaq" sözü müxtəlif kontekstlərdə, həm fiziki, həm də məcazi mənada istifadə oluna bilər. Əsas olan, hərəkətin və ya sözlərin arxasında duran sevgi, qayğı və nəvaziş hissidir.