Oxlama: "Oxlamaq" fellərindən törəmiş isimdir. Əsas mənası "oxu prosesi", "oxunma hərəkəti" deməkdir. Lakin kontekstdən asılı olaraq mənası genişlənir və nüanslar əldə edir. Ədəbiyyatda, xüsusilə köhnə ədəbiyyat nümunələrində daha geniş mənalarda işlənmişdir.
Daha geniş mənada "oxlama" bir mətnin, sənədin, kitabın və ya hər hansı yazılı məlumatın diqqətlə, bəzən də səssizcə oxunması, öyrənilməsi və ya araşdırılması deməkdir. Məsələn, "tarixçi sənədlərin oxlamasını həyata keçirirdi" cümləsində "oxlama" sənədlərin diqqətlə tədqiq olunması, öyrənilməsi mənasını verir.
Bəzi hallarda "oxlama" sözü, oxunulan materialın təsirinin və ya qəbul edilməsinin ifadəsinə xidmət edir. Məlumatın qəbul edilmə sürəti, onun təfərrüatlarının nə dərəcədə öyrənilməsi və ya oxunmanın nəticələrinin ifadə olunması da "oxlama" sözünün mənasına daxildir. Məsələn, "kitabın oxlaması uzun sürdü" cümləsində kitabın həm oxunması, həm də onun məzmununun başa düşülməsi və qəbul edilməsi üçün sərf olunan vaxt nəzərdə tutulur.
Etimoloji baxımdan "oxlamaq" feli "oxu-" kökünə "-lamaq" əlavəsindən əmələ gəlmişdir. "-lamaq" əlavəsi isə hərəkət və proses bildirən bir əlavədir. Beləliklə, "oxlama" sözü "oxumaq" hərəkətinin, prosesinin isim şəklini təşkil edir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Müəllim şagirdlərin dərsliklərin oxlamasını yoxladı.
- Qədim əlyazmaların oxlaması çox vaxt tələb edir.
- Sənədin oxlaması onu həqiqətən heyrətləndirdi.
- Kitabın oxlaması əsərin dərin mənasını açıqladı.