Oxatan sözü köhnə Azərbaycan dilində ox-kamanla silahlanmış əsgəri ifadə edir. Lüğətlərdəki “köhnə” qeydi sözün müasir Azərbaycan dilində geniş istifadə olunmayan, daha çox tarixi mətnlərdə və ədəbiyyatda rast gəlinən bir söz olduğunu göstərir. Ancaq bu, sözün tamamilə köhnəlmiş və istifadəyə yararsız olduğu mənasını verməməlidir. Müasir kontekstdə də məcazi mənada və ya tarixi hadisələrin təsvirində istifadə edilə bilər.
Etimoloji baxımdan “oxatan” sözü “ox” və “atan” sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib. “Ox” sözünün mənası aydın olsa da, “atan” sözü bu kontekstdə müstəqil olaraq “atmaq” felinin fəal iştirakçı formasından törəmiş isim kimi deyil, daha çox “atan” – ox atmaqla məşğul olan şəxs kimi qəbul edilməlidir. Bu baxımdan sözün kökü olan “at-” felinin mənası ilə sıx bağlı olmasına baxmayaraq, sadəcə “ox atan” kimi tərcümə etmək qeyri-dəqiq olardı.
Oxatan sözünün istifadəsinə dair nümunələr: “Tarixi mənbələrə əsasən, düşmənin ordusuna qarşı qəhrəman oxatanlarımız mübarizə aparırdı.”, "Rəssamın əsərində qədim oxatanın surəti təsvir olunmuşdu.", "O, oxatan kimi dəqiq idi, hədəfi hər dəfə dəqiq vururdu" (burada məcazi mənada istifadə olunub). Göründüyü kimi, söz həm tarixi kontekstdə, həm də müasir dilin imkanlarından istifadə olunaraq məcazi mənada işlədilə bilir.
Qısaca, “oxatan” sözü yalnız “ox-kamanla silahlanmış əsgər” kimi deyil, ox atma bacarığına malik olan, həm də tarixi kontekstdə müəyyən bacarıq və peşəkarlıq tələb edən bir ixtisas sahibi kimi də başa düşülə bilər. Sözün mənasının tam dərk edilməsi üçün istifadə olunduğu kontekstin nəzərə alınması zəruridir.