Obelisk (yun. ὀβελίσκος, obeliskos, hərfi mənası – kiçik şiş): Yuxarı hissəsi iti uclu, dörd tərəfli, yuxarıya doğru getdikcə nazikləşən, ümumiyyətlə, monolit (bir parça daşdan yonulmuş) daş sütundan ibarət abidədir. Obelisklər, qədim Misirdə, daha sonra isə Roma İmperiyası və digər mədəniyyətlərdə dini və ya hökumət məqsədləri üçün inşa edilib. Onların hündürlüyü bir neçə metrdən onlarla metrədək dəyişə bilər. Üzərində hiyerogliflər, rəsmlər və ya yazılar ola bilər.
Etimologiya: Sözün yunanca kökü olan ὀβελίσκος (obeliskos), "kiçik şiş" mənasını verir. Bu, obelisklərin forma ilə oxşarlığına işarədir. "Obeliskos" sözü isə ὀβελός (obelós) – "şiş" sözündən törəyib. Beləliklə, obelisk sözünün etimologiyası onun formal xüsusiyyətinə - iti, yuxarıya doğru nazikləşən formaya - açıq şəkildə işarə edir.
İstifadə nümunələri:
- Qədim Misir obeliskləri günəş tanrısı Ra ilə əlaqələndirilirdi.
- Roma İmperiyasında obelisklər imperatorların gücünü və şərəfini təcəssüm etdirirdi.
- Müasir dövrdə obelisklər xatirə abidəsi, park bəzəyi və ya memarlıq elementləri kimi istifadə olunur.
- Cümlədə istifadəsi: "Mərkəzi meydanda hündür bir obelisk ucalırdı." və ya "Qədim Misir sənətinin ən təsirli nümunələrindən biri də obelisklərdir."
Qeyd: Bəzi hallarda, obeliskləri menhir və ya stela ilə qarışdırmaq olar, amma obelisklər ümumiyyətlə daha hündür, dörd tərəfli və iti uclu olur. Menhirlər adətən daha sadə, forması da daha az müəyyən olur. Stela isə daha çox düz, şəkil və yazılarla bəzədilmiş düzbucaqlı daş lövhədir.