Nüktədan sözü ərəb dilindən "نقطة" (nüqtə - nöqtə, məna, incəlik) və fars dilindən "-dan" (mənsubiyyət bildirən şəkilçi) morfemlərindən təşkil olunmuşdur. Klassik ədəbiyyatımızda "sözün, danışıqın dərin incə mənasını anlayıb çıxaran şəxs" mənasında işlənmişdir. Yəni, nüktədan sözün zahiri mənasının arxasındakı gizli mənaları, incəlikləri, işarələri dərk edə bilən, bu mənaları aşkar edə bilən, dərin düşüncəli və kəskin zəkaya malik bir insan deməkdir.
Nüktədan yalnız sözlərin zahiri mənasını deyil, həm də onların arasında gizli, metaforik və ya simvolik mənaları da aşkar edə bilir. Bu mənada nüktədan şairin, yazıçı sənin əsərlərindəki incə mənaları, ustalıq nümunələrini, gizli mesajları anlayan, qiymətləndirən bir oxucu və ya dinləyici ola bilər. Həmçinin, nüktədan bir söhbətdəki incə işarələri, təmsilləri və ya məcazları başa düşərək, söhbətin əsl məqsədini və arxasındakı əsl fikri dərk edə bilən bir insan ola bilər.
Misal üçün, "Əhli-ürfan, nüktədan, şairsevən, aşiqpərəst" cüməsində nüktədan əhli-ürfan (mistiklər, alimlər) ilə yanaşı qeyd olunması onun yüksək intellektual səviyyəyə malik olduğunu göstərir. Nüktədanın şairsevən və aşiqpərəst olması isə onun incəsənətə, xüsusilə də poeziyaya və məhəbbətə olan həssaslığını ifadə edir. Beləliklə, nüktədan yalnız bir sözün mənasını anlayana deyil, həm də incəlikləri, ədəbiyyatın incəliklərini, həmçinin insan münasibətlərindəki incəlikləri dərk edən bir insanı təsvir edir. Müvafiq məqamda nüktədanın söz və ya əsərin kontekstində istifadə edilən məcazları, işarələri və simvolları dərk etmə qabiliyyətini vurğulamaq olar.
Qısaca desək, nüktədan dərin zəka, incə duyğu və məna kəşf etmə qabiliyyətinə malik bir insan deməkdir.