izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nola sözü Azərbaycan dilində, xüsusilə klassik şeir ədəbiyyatında geniş yayılmış bir söz birləşməsinin qısaldılmış formasıdır. Tam mənası "nə ola", "nə olaydı" kimi sual ifadələrinin qısalmış variantıdır. Bu qısa forma sual vermək məqsədilə, adətən bir həsrət, arzu və ya təəssüf ifadə etmək üçün işlədilir. Sözün mənasını daha dəqiq anlamaq üçün kontekstin nəzərə alınması vacibdir, çünki "nə ola" və "nə olaydı" ifadələrinin bir-birindən fərqli çalarları vardır.

"Nə ola" ifadəsi, bir hadisənin baş vermə ehtimalını soruşmaqda istifadə olunur. Bir az daha mülayim bir sual tərzi daşıyır. Məsələn, "Nola gedək dənizə?" ifadəsi, dənizə getmək istəyini ifadə edərək, razılığın alınmasını soruşur.

"Nə olaydı" isə daha çox arzu və ya peşmançılıq ifadə edir. Hadisənin mümkünlüyündən şübhə daha güclüdür, dəyişdirilə bilməyən bir vəziyyətə münasibət bildirir. Məsələn, "Nola, o gün orada olsaydım!" ifadəsi, keçmişdə baş vermiş bir hadisəyə görə peşmançılığı ifadə edir.

Misal olaraq verilən "Ey Füzuli, nola gər saxlar isəm canı əziz" misrasında "nola" sözü şairin canının əziz olmasının səbəbini soruşmaqla yanaşı, həmin canın əziz tutulmasının nə dərəcədə mümkün olduğuna dair bir təəssüf hissi də ifadə edir. Bu kimi hallarda, "nola" sadəcə bir sual əvəzinə, daha çox mürəkkəb bir emosional yüklə işlənmiş olur.

Etimoloji baxımdan, "nola" sözü "nə ola" və ya "nə olaydı" söz birləşmələrinin qısaldılmış formasıdır. "Nə" sözü sual əvəzliyi, "ola" isə "olmaq" felinin "a" şəkilçisi ilə birgə işlənməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir. "Olaydı" isə "olmaq" felinin köhnə bir şəkilçisi vasitəsilə əmələ gəlmiş kədərləndirilmiş (subjunktiv) felidir.

Beləliklə, "nola" sözü klassik şeir dilinin zənginliyini göstərən, kontekstdən asılı olaraq bir çox məna çaları ifadə edən maraqlı bir leksik vahiddir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz