Nimcan sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "çox zəif, yarımcan" mənasında izah olunur. Lakin bu izah, sözün köklərini və kontekstdə istifadə imkanlarını tam əhatə etmir. Fars mənşəli olan "nimcan" sözü, "nim" (yarım) və "can" (can, həyat) morfemlərindən təşkil olunmuşdur. Bu, sözün etimoloji quruluşunu aydın şəkildə göstərir və "yarım canlı", "canı az qalmış", "ölümə yaxın" kimi mənaların daha dəqiq bir təsvirini verir.
"Nimcan" sadəcə fiziki zəifliyi deyil, həm də ruhi, mənəvi tükənməni, ümidsizliyi ifadə edə bilər. Misal üçün, "O, xəstəlikdən sonra tamamilə nimcan hala düşmüşdü" cümləsində fiziki zəiflik nəzərdə tutulursa, "Ümidləri puç olduqdan sonra nimcan kimi qalmışdı" cümləsində isə ruhi tükənmə ön plana çıxır. Beləliklə, "nimcan" sözü, bədənin zəifliyindən əlavə, ruhun da tükənməsini, həyat enerjisinin azalmasını ifadə edən daha geniş mənaya malikdir.
Sözün köhnə ədəbiyyatda işlənmə tezliyi də onun mənasının dərinliyini göstərir. Verdiyiniz misal şeirdə ("Qonşuda lakin neçə üryan da var, – qış, boran; Giryə də var, naləvü əfğan da var, nimcan; Sən ki şəriətçisən, ey...") "nimcan" sözü, açıq şəkildə fiziki zəiflikdən daha çox, ağır sosial-iqtisadi şəraitin və mənəvi sarsıntının yaratdığı ümidsizlik və tükənmə vəziyyətini təsvir edir. Burada "nimcan" yalnız bir fiziki vəziyyət deyil, həm də ümumi bir mənzərənin, bir sosial gerçəkliyin təcəssümüdür.
Yekun olaraq, "nimcan" sözü "çox zəif, yarımcan" mənasından daha geniş bir semantik yük daşıyır. O, həm fiziki, həm də mənəvi tükənməni, ümidsizliyi, həyat enerjisinin azalmasını ifadə edən bir söz olaraq, ədəbiyyatda və gündəlik nitqdə fərqli kontekstlərdə müxtəlif mənalarda istifadə oluna bilər. Onun fars mənşəli olmasını və "nim" və "can" morfemlərinin mənasını nəzərə alaraq, sözün tam mənasını anlamaq üçün kontekstin nəzərə alınması vacibdir.