izahlı lüğət 2 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nihan (fars. نِهان‎ - nihan) sözü Azərbaycan dilində əsasən "gizli", "məxfi", "örtülü" və "gizli saxlanmış" mənalarında işlənir. Fars mənşəli olan bu söz, kökü və etimologiyası baxımından "gizlətmək", "gizləmək" mənalarını ifadə edən fellərlə əlaqədardır. Lüğətlərdə sadəcə "gizli" kimi təqdim olunsa da, mənası kontekstdən asılı olaraq müxtəlif çalarlar əldə edə bilir.

Məsələn, "nihan bir yer" deyərkən, çox az adamın bildiyi, görünməyən, əlçatmaz bir yer nəzərdə tutulur. "Nihan bir sır" ifadəsində isə kənar insanların bilmədiyi, məxfi saxlanılan bir məlumat, sirrdən söz açılır. "Nihan sevgi" deyərkən isə gizlədilən, açıq şəkildə ifadə olunmayan bir sevgi hissindən bəhs edilir. Beləliklə, sözün "gizli" mənasının müxtəlif kontekstlərdə "məxfi", "örtülü", "gizlin saxlanılan", "açılmamış", "ifşa olunmamış" kimi çalarlar qazandığını görürük.

Xəlil Rza Ulutürkün misal olaraq gətirdiyi "Varımdı sinədə dərdü-qəmi nihan, ölürəm…" misrasında "nihan" sözü şairin iç dünyasında gizli saxladığı kədər və qəm hisslərini ifadə edir. Bu misal, sözün emosional yüklü və poetik mənalarını da özündə əks etdirir. Sözün ədəbiyyatda geniş istifadə olunduğunu və əsərlərə xüsusi bir rəng qatdığını qeyd etmək vacibdir.

Qısaca olaraq, "nihan" sözü sadəcə bir sözlük mənasından daha çox şey ifadə edir. Onun mənası kontekstdən, istifadə edildiyi ədəbi üslubdan və ifadə olunmaq istənən duyğudan asılı olaraq dəyişir. Bu da onu Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının tərkib hissəsi edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz