Nigah sözü fars mənşəlidir və əsas mənası "baxış", "baxma", "nəzər" deməkdir. Lüğətlərdəki qısa izahı, sözün zəngin məna çalarlarını tam əks etdirmir. Klassik ədəbiyyatımızda "nigah" sözü sadəcə fiziki baxışdan daha geniş bir mənaya malikdir. O, baxışın ifadə etdiyi duyğu və ya niyyəti də əhatə edir. Məsələn, "həsrətli nigah" deyərkən, sadəcə həsrətlə baxmaq deyil, həsrətin intensivliyi, gözlərdəki dərin kədər və ümidsizlik ifadə olunur. "Şəfqətli nigah"da isə, baxışın arxasında gizlənən mərhəmət, rəhmət və mülayimlik vurğulanır.
Misal olaraq verilən "Qərəzin can isə bir tünd nigahın bəsdir; Heyfdir, atma oxun, hər biri min can" beytində "tünd nigah" ifadəsi, düşmənçilik, kin, qəzəb və ölümcül niyyət daşıyan bir baxışı təsvir edir. Bu baxış, qatil bir oxun atılmasına bərabər qədər təhlükəlidir. Yəni, söz sadəcə gözlərin yönəlməsi deyil, həm də baxışın daşıdığı mənaları ifadə edir.
Müasir Azərbaycan dilində "nigah" sözü daha çox poetik üslubda, ədəbi mətnlərdə işlənir. Gündəlik danışıq dilində istifadə olunmasa da, əsərlərdə duyğuları daha dəqiq və təsirli şəkildə ifadə etmək üçün seçilir. Mənasının genişliyi və ifadə gücü onu bədii ədəbiyyat üçün xüsusi cəlbedici edir. "Nigah"ın sinonimləri arasında "baxış", "nəzər", "tərpənmə" kimi sözlər olsa da, bu sözlər "nigah"ın ifadə etdiyi duyğu dərinliyini tam əks etdirə bilmir.
Qısacası, "nigah" sözü, sadə bir fiziki hərəkət olan "baxış"dan daha çox, baxış vasitəsilə ifadə olunan duyğuları, niyyətləri və hətta təhlükələri ehtiva edən, mənalı və ifadəli bir sözdür.