Nıqqıltı sözü Azərbaycan dilində təkrarlanan, zəif və xəstəlikdən, ağrıdan qaynaqlanan inilti, sızıltı, ah-u fəryad mənasında işlənir. Lüğətlərdəki "təql. inilti, sızıltı, ax-uf" ifadəsi sözün əsas mənasını qısa və dəqiq şəkildə əks etdirir, lakin onun kontekstdən asılı olaraq daha geniş mənalarda da istifadə olunma imkanını tam əhatə etmir.
Sözün etimologiyası tam aydın deyil, lakin ehtimal ki, kökü "nıq" və ya "nıqlamaq" felindən törəmişdir. "Nıq" səsi özü də ağrı, acı, narahatlıq ifadə edən bir səs təqlidi kimi qəbul edilə bilər. Beləliklə, "nıqqıltı" sözü həm səs təqlidi, həm də bu səsin təkrarlanması ilə yaranan davamlı və zəif bir səsi ifadə edir.
Nıqqıltı sözü əsasən xəstənin, yaralı bir varlığın və ya şiddətli ağrı çəkən birinin səsini təsvir etmək üçün işlənir. Məlumat verən tərzdə deyil, daha çox emosional təsir yaratmaq məqsədilə istifadə olunur. Misal üçün, "Xəstənin nıqqıltısı eşidilirdi" cüməsindəki "nıqqıltı" sözü həm xəstənin ağrısını, həm də bu ağrının dərinliyini, davamlılığını və zəifliyini ifadə edir.
Digər nümunələr:
- Uşağın nıqqıltısı valideynlərin ürəyini sızladırdı.
- Yaralının zəif nıqqıltısı qaranlıq otaqda sanki nəfəs alırdı.
- Həkim xəstənin nıqqıltısından onun ağır vəziyyətdə olduğunu anladı.
Qısaca desək, "nıqqıltı" sözü ağrı və əzabdan qaynaqlanan, təkrarlanan, zəif və inilti xarakterli bir səsi təsvir edir. Bu sözün əsas mənası inilti, sızıltı və ax-uf olsa da, kontekstdən asılı olaraq dərin emosional mənalar da daşıya bilir.