Nəzəriyyəçi sözü, elmin və ya incəsənətin müxtəlif sahələrində nəzəri problemlərin tədqiqi və inkişafı ilə məşğul olan şəxsi ifadə edir. Bu termin, konkret müşahidələr və eksperimentlərə əsaslanan empirik tədqiqatçıdan fərqli olaraq, daha çox abstrakt modellər, konsepsiyalar və prinsiplərlə işləyən mütəxəssisi bildirir. Nəzəriyyəçi, mövcud bilikləri sistemləşdirir, yeni nəzəriyyələr yaradır və ya mövcud nəzəriyyələri təkmilləşdirir, onların tətbiqini proqnozlaşdırır və araşdırır.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "nəzəriyyə" kökünə "çi" şəkilçisinin əlavə olunması ilə əmələ gəldiyini görürük. "Nəzəriyyə" öz növbəsində ərəb mənşəli bir sözdür və "fikir", "fərz", "təxmin" mənalarını ehtiva edir. Beləliklə, "nəzəriyyəçi" sözü, əsasən nəzəri düşüncə və fərzlərə söykənən işlə məşğul olan şəxsi ifadə edir.
Nəzəriyyəçilərin işi, praktik tətbiqlərə yönəlmiş tədqiqatçılardan fərqli olaraq, əsasən fundamental prinsiplərin müəyyənləşdirilməsi və anlayışların dərinləşdirilməsinə yönəlir. Lakin, onların kəşfləri və nəticələri sonradan praktik tətbiqlərə əsas təşkil edə bilər. Məsələn, nəzəri fizik, yeni fiziki qanunları və nəzəriyyələrini inkişaf etdirə bilər ki, bu da sonradan yeni texnologiyaların yaranmasına səbəb ola bilər. Eyni şəkildə, nəzəri iqtisadçı, iqtisadi prosesləri anlamaq üçün yeni modellər yarada və bu modellər dövlət siyasətinin formalaşdırılmasında istifadə oluna bilər.
Cümlə içində nümunələr:
- Tanınmış nəzəriyyəçi fizik Albert Eynşteyn nisbilik nəzəriyyəsini irəli sürdü.
- Nəzəriyyəçi kimyaçılar yeni materialların xassələrini proqnozlaşdırmaq üçün kompüter modellərindən istifadə edirlər.
- Bu sahədə qabaqcıl nəzəriyyəçi olaraq onun fikirləri böyük əhəmiyyət daşıyır.
- Nəzəriyyəçi musiqişünaslar musiqi tarixinin yeni interpretasiyalarını təqdim edirlər.