izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nəriltili: Sifət. "Nərilti" sözündən törəmişdir. "Nərilti" özü də kökü bilinməyən, ehtimal ki, təqlid sözü olan bir feldir ("nəril-mək"). Sözün əsas mənası, uzun, dərin, güclü və davamlı bir səs-küy deməkdir. Bu səs-küy həm təbii səslərdən (məsələn, dəniz dalğalarının səsi, küləyin şiddətli əsməsi, meşədə ağacların şaqqıltısı), həm də süni səslərdən (məsələn, çoxlu adamın qışqırıqları, ağır maşınların səsi, partlayış səsi) irəli gələ bilər.

Lüğətlərdə "gurultulu", "uğultulu", "şaqqıltılı" kimi sinonimlərlə izah olunsa da, "nəriltili" bu sinonimlərdən fərqli olaraq daha uzun, daha dərin və daha davamlı bir səs-küy təəssüratı yaradır. "Gurultulu" daha qəfil və güclü, "uğultulu" isə daha alçaq və monoton, "şaqqıltılı" isə daha qırılma, qopma səsləri ilə müşayiət olunan bir səs-küy ifadə edir. "Nəriltili" isə bu səslərin bir qarışığı kimi, daha da dərin və davamlı bir təəssürat yaradır.

Misal üçün, "dəniz nəriltili dalğalarla sahilə çırpılırdı" cümləsində "nəriltili" dəniz dalğalarının uzun və davamlı səsini ifadə edir. "Fabrikada nəriltili səslər eşidilirdi" cümləsində isə fabrik maşınlarının güclü və uzun sürən səsi təsvir edilir. Verilən nümunədə ("Belə bir şaqqıltılı, nəriltili, gurultulu hala adət edib alışmış Fərhadoğlu dərin fikirdən ayrıldı…") isə Fərhadoğlunun ətraf mühitin daimi, davamlı və güclü səs-küyünə alışdığını ifadə edir. Burada "nəriltili" sözü "şaqqıltılı" və "gurultulu" sözləri ilə birlikdə səs-küyün intensivliyini və xüsusiyyətini daha da gücləndirir.

Beləliklə, "nəriltili" sözü sadəcə olaraq "səsli-küylü" demək deyil, özündə uzun, dərin, güclü və davamlı bir səs-küyün xüsusiyyətini əks etdirən daha zəngin bir məna daşıyır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz