“Nəmənə” sözü Azərbaycan dilinin köhnəlmiş bir sual əvəzliyidir. Müasir dilin tərkib hissəsi olmaqdan çıxsa da, yazılı ədəbiyyat nümunələrində, xüsusilə də klassik əsərlərdə rast gəlinir. Əsasən “nə?”, “necə?”, “hansı?” suallarının yerinə işlədilir və soruşulan şeyin keyfiyyəti, miqdarı və ya növü ilə bağlı məlumat almağı hədəfləyir. “Nə” və “necə” əvəzliklərinin daha geniş bir kontekstə malik olmasına baxmayaraq, “nəmənə” daha çox maraq və ya təəccüb ifadə edir.
Etimoloji cəhətdən “nəmənə”nin “nə” əvəzliyindən törəmə olduğu ehtimal olunur. “Nə”nin təkrarlanması və ya bir növ artırılması ilə meydana gəlmiş ola bilər. Bu cür təkrarlanma, sualın vurğulanması, ifadənin intensivləşdirilməsi və ya danışanın emosional vəziyyətini əks etdirmə funksiyasını daşıyır.
Misal olaraq, verilən nümunədəki “Ay Cəbi, bu qutudakı nəmənədir?” cümləsindəki “nəmənə” qutunun içindəkilərin həm keyfiyyətini, həm də miqdarını soruşur. Bu sual sadəcə "Bu qutuda nə var?" sualından daha çox təəccüb və marağı ifadə edir. Başqa bir nümunə olaraq, “Nəmənə iş görürsən?” cümləsindəki “nəmənə” işin növü ilə bağlı sualı əks etdirir və sadəcə “Nə iş görürsən?”dən daha güclü bir təəccüb ifadə edir.
Qeyd etmək lazımdır ki, “nəmənə” sözü müasir Azərbaycan dilində istifadə olunmur və onun köhnəlmiş bir söz olduğunu nəzərə almaq vacibdir. Lakin ədəbiyyat tarixi və dilin inkişafını araşdırmaq baxımından bu cür sözlərin öyrənilməsi əhəmiyyətlidir.