Nəfir (ər. نَفِير - nəfīr) – Ucu getdikcə genişlənən boru şəklində olan nəfəsli çalğı aləti; şeypur. Ərəb dilindən götürülmüşdür və kökü "nəfər" (نَفَرَ - nəfərə) – "üfəlmək, səs çıxarmaq" felindən törəmədir. Bu, alətin səs çıxarma mexanizminə işarədir: havanın boru içindən keçməsi ilə yaranan titrəyiş nəticəsində səs alınır. Nəfir, bir çox mədəniyyətdə, xüsusilə də İslam mədəniyyətində, dini mərasimlərdə, hərbi yürüşlərdə və müxtəlif mərasimlərdə istifadə olunan bir alət kimi tanınır. Səs gücünün və uzaqlığa çatmasının sayəsində xəbər vermək, əmr vermək və ya topluluğu çağırmaq üçün də istifadə olunub.
Nəfirin müxtəlif formaları və ölçüləri mövcuddur. Bəzi nəfir növləri daha incə və yüksək səslər çıxarır, digərləri isə daha qalın və dərin səslər verir. Alətin materialı da səsin keyfiyyətinə təsir edir. Metal nəfir daha kəskin və güclü səs verir, ağac nəfirlər isə daha yumşaq və dərin səs yaradır. Qədim dövrlərdə nəfirlərin hazırlanmasında əsasən tunc, mis və ya ağacdan istifadə olunurdu.
Cümlə içərisində istifadəsi nümunələri:
- Döyüş meydanında əsgərləri hərəkətə gətirmək üçün nəfir çalındı.
- Məsciddən səslənən nəfir səsi bütün şəhəri bürüdü.
- Qədim nəfir muzeydə sərgilənirdi.
- O, əlindəki nəfiri uca tutub, uzun və güclü bir səs çıxardı.
- Bayram mərasimlərində ənənəvi olaraq nəfir çalınır.
Göründüyü kimi, "nəfir" sözü sadəcə bir çalğı alətini deyil, həm də onunla bağlı olan mədəni və tarixi kontekstin də ifadəsini ehtiva edir.