Nemes sözü Azərbaycan dilinə rus dilindən (немeц) keçmişdir. Rus dilindəki "немец" sözü isə alman deməkdir. Lakin Azərbaycan dilində "nemes" sözü sadəcə "alman"ın sinonimi kimi deyil, daha geniş məna yükü daşıyır. Tarixi kontekst nəzərə alındıqda, "nemes" sözü, xüsusilə də köhnə ədəbiyyatda və xalq danışığında, tez-tez alman xalqı ilə yanaşı, Avropa xalqlarını ümumiləşdirən, bəzən isə mənfi konnoatasiya daşıyan bir termin kimi işlənirdi. Bu istifadə, tarixən Avropa xalqlarının bir çoxunun Azərbaycan ərazilərində müxtəlif dövrlərdə fəaliyyət göstərməsi və bu fəaliyyətin həmişə müsbət qarşılanmaması ilə əlaqədardır.
Belə ki, "nemes" sözü "xarici", "əcnəbi", hətta "qaba", "zalım" mənalarında da işlənə bilər. Misal olaraq, verilən nümunədəki "qırdırma nemes" ifadəsi almanları deyil, ümumilikdə düşmən kimi qəbul edilən xarici bir qüvvəni təsvir edir. Bu mənada "nemes" sözü "alman" sözündən daha çox ümumiləşdirilmiş, emosional rəngli bir termindir.
Müasir Azərbaycan dilində "nemes" sözü "alman" sözünün sinonimi kimi daha az işlənir. Ədəbi dilə xas olmayan, daha çox dialektal və ya köhnə ədəbiyyat nümunələrində rast gəlinir. Lakin sözün tarixi mənasını və kontekstdə necə işləndiyini bilmək, ədəbiyyatın və tarixin daha dərin başa düşülməsi üçün vacibdir. "Qorx o cəza məhkəməsindən" ifadəsi isə, "nemes"lə təmsil olunan xarici qüvvənin gələcəkdə öz əməllərinə görə cavab verməsinə işarədir.