izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Neçə sözü əşyanın miqdarını, sayını və ya miqdarını soruşmaq üçün istifadə olunan bir sual əvəzliyidir. Bu, "nə qədər", "nə miqdar" mənalarına bərabərdir və sayıla bilən isim və ya isimlər qrupları ilə işlənir. Məsələn, "Neçə kitab aldın?" cümləsində "kitab" sayıla bilən bir isimdir və sual onun miqdarını müəyyənləşdirməyə yönəlib. "Neçə alma yedin?" kimi nümunələrdə də eyni qayda işləyir.

Sözün işlənməsində əsas diqqət yetirilməli olan cəhət, onun yalnız sayıla bilən isim və ya isimlər qrupları ilə əlaqəli olmasıdır. "Neçə su içdin?" kimi cümlələrdə "su" sayıla bilən bir isim kimi qəbul edilir, amma "Neçə su içdin?" sualını "Neçə stəkan su içdin?" şəklində də ifadə etmək daha dəqiq olar. Çünki "su" özündə müəyyən bir miqdarı ifadə etmir, konkret bir vahid ölçü ilə əlaqələndirilməlidir.

"Neçə" sözü cümlədə həm müstəqil, həm də asılı olaraq işlədilə bilər. Müstəqil işlənmədə sualın əsasını təşkil edir: "Neçə adam gəldi?" Asılı işlənmədə isə digər sözlərlə birlikdə daha mürəkkəb sualların tərkibində iştirak edir: "Bu gün neçə saat işləmisən?" və ya "Həmin iş üçün neçə gün vaxt sərf etdin?". Bu nümunələrdə "neçə" sayıla bilən isim olan "saat" və "gün"lə birlikdə istifadə olunur və zaman miqdarını ifadə edir.

Etimaloji baxımdan, "neçə" sözü "nə" sual əvəzliyi və miqdarı bildirən "çə" şəkilçisindən yaranmışdır. "Çə" şəkilçisinin sayı bildirmək funksiyası Azərbaycan dilinin qrammatikasında başqa kontekstlərdə də müşahidə oluna bilər. Bütün bunlar "neçə"nin məntiqi və qrammatik quruluşunu daha yaxşı başa düşməyə kömək edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz