izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Narınyarpaqlı sifəti, əsasən bitkilərin yarpaqlarının ölçüsü və formasını təsvir etmək üçün işlənir. Lüğətlərdəki "kiçik, xırda, zərif yarpaqları olan" tərifi mənanın əsasını əks etdirir, lakin tam mənzərəni vermək üçün daha geniş izah tələb olunur. "Narınyarpaqlı" sözü, yarpaqların həm ölçüsünə, həm də formasına işarə edir. "Kiçik" və "xırda" yarpağın ölçüsünə, "zərif" isə yarpağın formasının incəliyini, nazikliyini, bəzən də dərin kəsikliliyini bildirir. Beləliklə, narınyarpaqlı bitki, iri və ya geniş yarpaqlı bitkilərdən fərqli olaraq, nisbətən kiçik, incə və bəzən də dərin dişli və ya parçalı yarpaqlara malikdir.

Etimoloji baxımdan "narın" sözü "incə, nazik, zərif" mənalarını verir və türk dillərindən gəlir. "Yarpaqlı" isə "yarpaqları olan" mənasını ifadə edən, "-lı" şəkilçisi ilə yarpaq sözündən əmələ gəlmiş bir sifətdir. Beləliklə, "narınyarpaqlı" sözü leksik tərkib etibarilə məntiqi bir birləşmədir.

Mir Cəlalın misalında ("Enliyarpaq əvəliyi, narınyarpaqlı əməköməcini, … küsəyən bənövşənimi deyim?!") müəllif müqayisə aparır. "Enliyarpaq" ilə "narınyarpaqlı" əks-mənalı anlayışlar kimi istifadə olunur və bitkilərin yarpaqlarının ölçü və forma fərqini vurğulayır. Cümlədə narınyarpaqlı sifəti, konkret bir bitkinin (əməköməci) xarakterik xüsusiyyətini qeyd edir.

Başqa nümunələr: "Bağda narınyarpaqlı çiçəklər açmışdı." (burada yarpaqların həm kiçikliyi, həm də zərifliyi nəzərdə tutulur). "O, narınyarpaqlı bir bitkinin rəsmini çəkdi." (burada yarpaqların forması və ölçüsü ön plana çıxır). "Narınyarpaqlı kol tez-tez suvarılmalıdır." (burada narınyarpaqlı sifəti konkret bir bitkinin növünü müəyyənləşdirməyə kömək edir).

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz