Naqqaşkar (ər. nəqqaş + fars. …kar) sözü Azərbaycan dilində naxışçılıq sənətinə yiyələnmiş, naxışlar yaradan və tətbiq edən sənətkarı bildirir. Lüğətlərdəki "naxış ustası, naxış vuran sənətkar" ifadəsi mənanı əhatə etsə də, daha geniş və dəqiq bir izah tələb edir.
Əslində, "naqqaşkar" termini sadəcə naxış vuranı deyil, həm də naxışın dizaynını quran, kompozisiyasını müəyyənləşdirən, tərtibatını həyata keçirən və texniki tərəfini mükəmməl bilən sənətkarı ifadə edir. Bu, sadəcə mexaniki bir proses deyil, yaradıcılıq, estetik zövq, bədii duyum və dəqiq texniki bacarıq tələb edən mürəkkəb bir peşədir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ərəb mənşəli "nəqqaş" (نقاش) sözü "rəssam", "naxışçı" mənalarını verir. Farsca "-kar" (-کار) isə "edən", "vuran", "sənətkar" kimi mənaları ifadə edən bir şəkilçi olduğundan, "naqqaşkar" sözü hərfi mənada "naxış edən sənətkar" deməkdir. Bu, naqqaşkarın fəaliyyətinin yalnız naxış çəkməkdən ibarət olmadığını, həm də bu naxışı müxtəlif materiallara (məsələn, parça, ağac, metal, keramika və s.) tətbiq etmək bacarığını özündə ehtiva etdiyini göstərir.
Cümlə içərisində istifadə nümunələrinə baxaq:
- Qədim Şirvan xalçalarının naqqaşkarları öz əl işləri ilə məşhur idilər. (Burada naqqaşkarlar xalça naxışlarının yaradıcıları kimi təqdim olunur.)
- Bu gözəl naxışları bacarıqlı bir naqqaşkar əl ilə toxuyub. (Burada naqqaşkarın həm dizayn, həm də icra bacarığı vurğulanır.)
- Naqqaşkar uzun illər ərzində sənətini təkmilləşdirib və indi özünəməxsus üsluba malikdir. (Burada naqqaşkarın sənətindəki təcrübə və fərdi üslub ön plana çəkilir.)
Beləliklə, "naqqaşkar" termini sadəcə naxış vuran bir şəxsi deyil, naxışın dizaynından onun tətbiqinə qədər bütün prosesi özündə cəmləşdirən, yüksək sənətkarlıq bacarığına malik olan bir mütəxəssisi ifadə edir.