izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nakamlıq sözü Azərbaycan dilində geniş mənada "kama yetməmə, istənilən nəticəyə çatmama, uğursuzluq, məğlubiyyət" mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə "kama yetməmə; kamsızlıq" kimi təqdim olunsa da, bu izah sözün bütün çalarlarını əhatə etmir.

Etimoloji baxımdan, "nakam" sözü "kam" (mükəmməl, bütöv, tamamlanmış) sözünün tərkib hissəsi olan "kam" prefiksindən və "mənfi məna bildirən "na-" morfemindən əmələ gəlib. Beləliklə, "nakam" "kam olmayan", "tamamlanmamış" mənasını verir. "Nakamlıq" isə bu sifətin məsdər halıdır, yəni "kam olmaması halı", "tamamlanmaması halı" mənasını bildirir.

Praktik istifadədə "nakamlıq" müxtəlif kontekstlərdə fərqli çalarlar əldə edir. Məsələn, bir layihənin tamamlanmaması, bir əməlin uğursuzluqla nəticələnməsi, bir sevgi macərasının xoşbəxt sonluqla bitməməsi, ümumilikdə bir məqsədə çatıla bilməməsi kimi hallarda "nakamlıq" sözündən istifadə olunur. Sözün emosiyalı, hətta dramatik bir tərəfi də var, çünki "nakamlıq" sadəcə bir uğursuzluğu deyil, həm də həmin uğursuzluğun yarada biləcəyi kədər, məyusluq və ümidsizlik hissini ifadə edə bilər.

Gətirilən misalda "Olsa nakamlığım gər o pərinin kamı; Dilidivanəni həq dəhrdə nakam eləsin" şeir parçasında "nakamlıq" sözü şairin özünün sevgi macərasında yaşadığı uğursuzluğu, istəyinə nail ola bilməməsini ifadə edir. Burada "nakamlıq" sadəcə bir çatışmazlıq deyil, dərin bir kədər və ümidsizlik hissinin ifadəsidir. Şairin sevgilinin "kam" olmasına (mükəmməl olmasına) qarşı özünün "nakam" (qeyri-kamil, uğursuz) olmasını vurğulayır. "Dilidivanəni həq dəhrdə nakam eləsin" bəndində isə şair öz əzabını, sevgi əzabını dilə gətirir və bu əzabın "həq dəhrdə" (ədalətli aləmda) belə özünü doğrultmasını diləyir. Bu, "nakamlıq" hissinin dərinliyini və mənəvi bir əzaba çevrilməsini göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz