Naxoşlatmaq (f.): Bu fe'l, bir varlığın sağlamlığının pozulmasına, xəstəliyə tutulmasına səbəb olmaq mənasını ifadə edir. Əsas mənası "xəstələndirmək" olsa da, daha geniş mənada müxtəlif səbəblərdən yaranan xəstəlik vəziyyətinə gətirib çıxarmağı əhatə edir. Bu səbəblər müxtəlif ola bilər: fiziki təsirlər (məsələn, soyuqlama, zədələnmə), infeksiya, zəhərlənmə, psixoloji faktorlar və s.
Mənşəyi: "Naxoşlatmaq" sözü "naxoş" sözündən törəmişdir. "Naxoş" sözü öz növbəsində fars mənşəlidir və "xoş" əksini bildirən "na-" ədatı ilə birləşərək əmələ gəlib. "Xoş" sağlamlıq, rifah halını, "naxoş" isə səhhətin pozulmasını, xəstəliyi bildirir. "-latmaq" isə fe'l törədici şəkilçidir, əməlin yerinə yetirilməsini, bir prosesə səbəb olmağı göstərir.
Sinonimlər: "Naxoşlatmaq" üçün sinonim olaraq "xəstələndirmək", "azarlatmaq", "xəstəliyə salmaq", "səhhətini pozmaq", "əziyyətə salmaq" kimi sözlərdən istifadə edilə bilər. Lakin bu sinonimlərin hamısı tam eyni məna daşımır və kontekstdən asılı olaraq birinin digərinə üstünlük verilməsi daha münasib ola bilər. Məsələn, "səhhətini pozmaq" daha ümumi bir ifadədir və yalnız xəstəliklə bağlı deyil, digər fiziki və psixoloji pozuntuları da əhatə edə bilər.
Cümlədə işlənməsi: "Naxoşlatmaq" fe'li müxtəlif cümlə quruluşlarında işlənə bilər:
- Aktiv quruluş: Soyuq hava uşağı naxoşlatdı. (burada fe'lin subyekti soyuq havadır, obyekti isə uşaqdır)
- Passiv quruluş: Uşaq soyuqdan naxoşladılıb. (burada uşaq fe'lin subyektidir və soyuq səbəb kimi göstərilir)
- Mürəkkəb cümlədə: Çox işlədiyinə görə özünü naxoşlatdı, buna görə də həkimə müraciət etməli oldu. (burada nəticə əlaqəsi göstərilir)
Qeyd: "Naxoşlatmaq" sözü əsasən insanlara tətbiq olunsa da, məcazı mənada bitkilər və ya heyvanlar üçün də istifadə edilə bilər (məsələn, "bitkiləri xəstəlik naxoşlatdı").