Naxələflik (nəxəl + əfləklik) sözü Azərbaycan dilində ata-anaya, yaxud ümumiyyətlə, yaxşı insanlara qarşı edilən nankorluq, ədalətsizlik, hörmətsizlik və minnətdarlıq duyğusunun olmamasını bildirir. Bu termin, əsasən, ailəvi münasibətlərdə valideynlərə qarşı pis münasibətdə, onların himayəsini, qayğısını və məhəbbətini qiymətləndirməməkdə özünü göstərir. Lüğətdəki “naşükürlük” tərifi naxələfliyin yalnız bir tərəfini əks etdirir, çünki naxələflik, nankorluğun daha geniş bir kontekstində, sözün həqiqi mənasında, hətta açığına çıxmayan bir ədalətsizliyi də ehtiva edir.
Etimoloji baxımdan, “nəxəl” kökü “nəcib, əsilzadə, əxlaqlı” mənalarını ifadə edir. “Əfləklik” isə “əfl” (əfv etmək, bağışlamaq) fellə əlaqədardır və əksinə, bağışlanmaz hərəkəti, hörmətsizliyi bildirir. Beləliklə, “naxələflik” əsilzadəliyə, əxlaqa zidd olan bir hərəkət, minnətdarlığın olmaması, ədalətsiz davranış deməkdir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- O, uzun illər boyu valideynlərinə qarşı naxələflik göstərdi.
- Onun bu davranışı böyük bir naxələflik nümunəsidir.
- Yaxşılığa qarşı naxələflik etmək əsla yolverilməzdir.
- Qohumlarının ona göstərdiyi qayğıya qarşı böyük naxələflik etdi.
- Uşağın öz valideynlərinə qarşı olan bu naxələfliyi hamını kədərləndirdi.
Göründüyü kimi, “naxələflik” sözü yalnız ata-anaya qarşı nankorluğu deyil, ümumiyyətlə yaxşılığa qarşı edilən pisliyi, ədalətsizliyi və minnətdarlıq hissinin olmamasını ifadə edə bilir. Bu mənada, lüğətdəki tərif sözün mənasını tam əhatə etmir və daha geniş izah tələb edir.